بازتاب عرفان عملی در آثار سعدی

در اثر تحولاتی که در قرن هفتم در عرفان به وجود آمد سنت تازه‌ای در عرفان اسلامی شکل گرفت. یکی از مهم‌ترین تقسیم بندی‌هایی که در متون عرفانی بدان استناد می‌شود تقسیم عرفان اسلامی به عرفان عملی و نظری است که هر کدام از این اقسام جایگاه خاصی در عرفان پیدا کرده‌اند. برخی از صاحب‌نظران در تعریف این نوع عرفان به معنایی فراتر از تعریف مرسوم نظر دارند و معتقدند که در عرفان عملی باید به جنبه کارکردی آن در اجتماع توجه داشت. سعدی شیرازی از آن گروه افرادی ست که معتقد است آموزه‌های عرفان را نباید در خلوت‌گزینی خلاصه کرد بلکه آموزه‌های عرفانی باید درمتن جامعه به کار بسته شوند. وی تلاش می‌کند که به حل مشکلات دیگران بپردازد و از آلام آدمیان بکاهد. او برخلاف برخی صوفیانِ خلوت‌گزین، که با دلایل موجّه خویش گوشۀ عزلت را برگزیده‌اند از میان عناصر عرفانی، بیشتر به سراغ مولفه‌هایی می‌رود که علاوه بر تزکیۀ نفس، تصفیۀ باطن و تهذیب روح انسان در متن جامعه نیز اثرگذار باشد و موجب بهبود و اصلاح کاستی‌های اجتماع گردد. از این پزوهش که به صورت متن محور و با روش کتابخانه‌ای انجام شده، چنین نتیجه گرفته می‌شود که شیخ اجل هنگامی که درمورد مسائل عرفانی سخن می‌گوید به جنبه اثربخش بودن عرفان عملی نظر دارد و همواره کارکرد اجتماعی عرفان و تاثر آن در متن زندگی آحاد جامعه را مد نظر داشته است.

reflection of the practical mysticism in saadi's works

as a result of the developments in mysticism in the seventh century; a new tradition was formed in islamic mysticism. one of the most important divisions cited in mystical texts is the division of islamic mysticism into practical and theoretical mysticism, each of which has a special place in mysticism. some experts in the definition of this type of mysticism have a meaning beyond the conventional definition and believe that in practical mysticism should pay attention to its functional aspect in society. saadi shirazi is one of those people who believe that the teachings of mysticism should not be summarized in solitude, but mystical teachings should be applied in the context of society. he tries to solve the problems of others and alleviate the suffering of human beings. unlike some solitary sufis, who have chosen the corner of seclusion for their own reasons, among the mystical elements, he goes to the components that, in addition to self purification, purify the soul. and the purification of the human soul is also effective in the context of society and to improve and correct the shortcomings of society. from this text based and library based study, it is concluded that sheikh saadi, when talking about mystical issues, in terms of the effectiveness of mysticism he has a practical opinion and has always considered the social function of mysticism and its impact on the context of the life of individuals in society.