تحلیل خوشه‌ای و ترسیم نقشه علمی مطالعات نهج‌البلاغه در پایگاه استنادی جهان اسلام

ساختار مفهومی واژگان به شبکه‌ای از ارتباطات معنایی بین واژگان اشاره دارد که نشان می‌دهد چگونه مفاهیم و کلمات در یک متن یا مجموعه داده‌ها به هم مرتبط هستند. به عبارت دیگر، ساختار مفهومی واژگان، چارچوبی است که نشان می‌دهد واژگان چگونه در کنار هم معنا می‌سازند و چه مفاهیمی بیشترین اهمیت را دارند. بررسی ساختار مفهومی مفاهیم نهج‌البلاغه اهمیت زیادی دارد، لذا این پژوهش، به تحلیل کمّی مطالعات مرتبط با نهج‌البلاغه می‌پردازد. در این مطالعه، ساختار علمی این حوزه از سال 1378 تا 1402ه.ش بررسی شده و خوشه‌های اصلی پژوهشی، ابعاد مفهومی و موضوعات کلیدی هرخوشه شناسایی شده است. این پژوهش با بهره‌گیری از فنون کتاب‌سنجی و تحلیل هم‌رخدادی واژگان انجام شده است. تعداد 1345 مدرک از پایگاه استنادی پایش علم و فناوری جهان اسلام (isc) استخراج گردید تا روند پژوهش‌های مرتبط با نهج‌البلاغه را، در بازه زمانی 25 ساله، شناسایی کند. تحلیل خوشه‌ای و نمودار راهبردی برای ترسیم ساختار مفهومی پژوهش‌ها و شناسایی زیرحوزه‌ها و روابط بین آن‌ها در این حوزه به‌کار گرفته شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که ساختار مفهومی این حوزه از دوازده‌خوشه به این شرح تشکیل شده است: 1. نامه‌ها و خطبه‌های نهج‌البلاغه؛ 2. درونمایه‌های نهج‌البلاغه؛ 3. نهج‌البلاغه و جامعه؛ 4. حکومت و حکمرانی در نهج‌البلاغه؛ 5. قرآن و نهج‌البلاغه؛ 6. تاثیر نهج‌البلاغه بر شعر و شاعران؛ 7. تحلیل مضمون‌های نهج‌البلاغه؛ 8. شایسته‌سالاری در آموزه‌های نهج‌البلاغه؛ 9. اخلاق کارگزاران در نهج‌البلاغه؛ 10. مدیریت و زیباشناسی در نهج‌البلاغه؛ 11. امام علی(ع) و 12. نهج‌البلاغه و تربیت. علاوه‌بر‌این، با تحلیل محتوای مقالات منتشر شده، موضوعات نوظهور در حوزه نهج‌البلاغه شناسایی شدند. خوشه‌ها، ابعاد و موضوعات کلیدی این حوزه را بازتاب می‌دهند. این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران و پژوهشگران در تدوین برنامه‌های راهبردی و شناسایی شکاف‌های پژوهشی کمک کرده و مسیر پژوهش‌های آتی را روشن سازد.

cluster analysis and scientific mapping of nahj al-balagha studies in the islamic world science citation database

the conceptual structure of vocabulary refers to a semantic network of relationships between words, demonstrating how concepts and terms interconnect within a text or dataset. in other words, it provides a framework showing how words collectively create meaning and which concepts hold primary significance. given the importance of examining the conceptual structure of nahj al-balagha, this study conducts a quantitative analysis of research related to this text. this research examines the scholarly structure of this field from 1999 to 2023, identifying main research clusters, conceptual dimensions, and key themes within each cluster. utilizing bibliometric techniques and co-word analysis, 1,345 records were extracted from the islamic world science citation database (isc) to trace research trends on nahj al-balagha over this 25-year period. cluster analysis and strategic diagrams were employed to map the conceptual structure of studies and identify subfields and their interrelationships. findings reveal the conceptual structure comprises twelve clusters: (1) letters and sermons of nahj al-balagha, (2) themes in nahj al-balagha, (3) nahj al-balagha and society, (4) governance and leadership in nahj al-balagha, (5) the quran and nahj al-balagha, (6) nahj al-balagha’s influence on poetry and poets, (7) thematic analysis of nahj al-balagha, (8) meritocracy in nahj al-balagha’s teachings, (9) ethics of officials in nahj al-balagha, (10) management and aesthetics in nahj al-balagha, (11) imam ali (as), and (12) nahj al-balagha and education. furthermore, content analysis of published articles identified emerging topics in the field. these clusters reflect the key dimensions and themes of nahj al-balagha studies. this research can assist policymakers and researchers in developing strategic programs, identifying research gaps, and guiding future investigations.