تحلیل عناصر کلان‌روایت ابلیس در آیات قرآن کریم براساس الگوی مفهومی روایت

پژوهش حاضر به تحلیل کلان‌روایت ابلیس در قرآن کریم می‌پردازد و ابعاد مختلف این روایت را از منظر ساختاری و مفهومی بررسی می‌کند. هدف اصلی این پژوهش، درک عمیق‌تر نحوه ارائه شخصیت ابلیس و تاثیرات آن در داستان‌های قرآنی است. روش پژوهش، تحلیل روایت با رویکرد تفسیری بر پایه الگوی مفهومی روایت است. در این روش عناصر مختلف روایت ابلیس نظیر: پی‌رنگ، کشمکش، شخصیت، گفتار و مضمون مد نظر بوده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پی‌رنگ اصلی روایت حول تمرد و اغوای ابلیس و پیامدهای آن می‌چرخد. کشمکش‌ها عمدتاً میان ابلیس و خداوند، همچنین بین ابلیس و انسان‌ها شکل می‌گیرد. شخصیت ابلیس به‌طور عمده با ویژگی‌های تکبر، حسادت و مکاری معرفی می‌شود. گفتار ابلیس نیز فریبنده و اغواگر است. مضمون کلان‌روایت به هشدار در مورد وسوسه‌ها، تبعات شوم پیروی از ابلیس و اهمیت اطاعت از خداوند می‌پردازد. یکی از نتایج مهم این پژوهش، فقدان نقطه اوج در روایت ابلیس است که نشان‌دهنده تداوم و پیوستگی نبرد میان خیر و شر می‌باشد. این تحلیل به وضوح نشان می‌دهد که قرآن کریم به‌جای استفاده از یک ساختار دراماتیک با نقطه اوج مشخص، بر استمرار کشمکش‌های اخلاقی تاکید دارد؛ امری که ضرورت هوشیاری و تقوای دائمی انسان‌ها را برجسته می‌کند.

analysis of the macro-narrative elements of iblis in the qur'anic verses based on the conceptual narrative model

this research analyzes the grand narrative of iblis (satan) in the quran and examines the various dimensions of this narrative from structural and conceptual perspectives. the primary objective of this research is to gain a deeper understanding of how the character of iblis is presented and the impact it has on quranic narratives. the research method involves narrative analysis with a hermeneutical approach based on a conceptual narrative model. in this method, various elements of the narrative of iblis, such as plot, conflict, character, speech, and theme, are considered. the findings of the research indicate that the main plot of the narrative revolves around the rebellion and temptation of iblis, and its consequences. conflicts primarily arise between iblis and god, as well as between iblis and humans. the character of iblis is primarily introduced with the characteristics of arrogance, envy, and deceit. the speech of iblis is also deceptive and seductive. the overarching theme of the narrative warns against temptations, the harmful consequences of following iblis, and the importance of obedience to god. one of the significant results of this research is the lack of a climax in the narrative of iblis, which indicates the continuity and persistence of the battle between good and evil. this analysis clearly shows that the quran, instead of using a dramatic structure with a clear climax, emphasizes the continuation of moral conflicts, a fact that highlights the necessity of constant human awareness and piety.