معنی شناسی تاویل در قرآن با روش های تحلیل توزیع پیکرهای و نظریۀ شبکه های شعاعی

«تاویل» از موضوعات مهم علوم قرآنی، با کاربردهای متعدد در قرآن و روایات است؛ که در میان آن‌‌ها «تاویل قرآن» به سبب ارتباط با حوزۀ فهم آن جایگاه مهمی دارد. با وجود این که نظریه‌های متفاوتی در بیان معنی تاویل در قرآن مطرح شده، آثار متعدد معاصر، نشانگر عدم بیان دیدگاهی جامع و تلاش پژوهشگران برای یافتن این معنی است. در پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، از طریق روش‌های معنی‌شناسی جدید، به معنای واژۀ تاویل در قرآن پرداخته می‌شود. به این منظور، پس از معرفی اجمالی دیدگاه های مختلف در مورد واژۀ تاویل در قرآن از دو روش «تحلیل توزیع پیکره‌ای» و «نظریۀ شبکه‌های شعاعی» برای یافتن معنای این واژه استفاده شد. بر اساس روش توزیعی، برای واژۀ تاویل در قرآن دو معنای کلی «رجوع به یک معیار»، و «منشا ایجاد یک پدیده» به دست آمد؛ که معنای اخیر، خود به چهار معنا، شامل تعبیر رویا (منشا ایجاد رویا)؛ هدف و مراد فاعل (منشا ایجاد عمل)؛ حقایق وجودی، و مفاهیم الفاظ (منشا ایجاد قرآن)، گسترش یافته است. در بررسی این واژه با نظریۀ شبکه های شعاعی نیز، واژۀ سرنمون «آل»، به‌معنای «ستون خیمه»، شبکۀ شعاعی معنا را برای ریشۀ «اول» شکل می‌دهد. از دستاوردهای ارزیابی نظریات تاویل با نتایج معنی‌شناسی واژۀ تاویل، حذف معنای «عاقبت» از مجموعه معانی ذکرشده برای این واژه است.

the semantical study of ta’wil in the qur’an, with the approaches of distributional semantics and radial network theory.

ta’wil is one of the important subjects of quranic sciences, with many applications in quran and hadiths. ta’wil of the qur’an has an important place due to its connection with the field of understanding. despite the fact that different theories have been proposed to express the meaning of ta’wil in the qur’an, numerous works of contemporary researchers trying to find this meaning indicate the lack of a comprehensive view. the current research tries to find the meaning of ta’wil in qur’an with descriptive-analytical method, through new semantic methods. for this purpose, two methods: distributional corpus analysis and the theory of radial network were used, to obtain the different meanings of ta’wil in the qur’an. according to the qur’anic context, and to analyse the relationship between the meanings of this word. based on the distributional method, two general meanings of referring to a criterion and origin of creating a phenomenon were obtained for this word in qur’an. the latter meaning has extended to four meanings: the interpretation of dreams (the origin of creating dreams), the purpose and meaning of the doer (the origin of the action), existential facts, and concepts of words (the origin of the qur’an). by the theory of radial networks, the protoscene word āl, meaning tent pillar, forms a radial network of meaning for the root awl. one of the achievements of the evaluation of ta’wil theories with the results of semantical study of this word, is the removal of the meaning of the end from the set of meanings.