عوامل رونق قالی‌بافی در جنوب قفقاز در اواخر حکومت تزاری

نقش‌مایه‌های سنگ قبور، مطالعۀ گزارش سفرنامه‌های سیاحان اروپایی، توجه به آثار نقاشان غربی در دوره‌های مختلف و شناسایی قالی‌های ارزشمند در موزه‌‌ها، گالری‌های شخصی و نمایشگاه‌های تاریخی حاکی از رونق قالی‌بافی در جنوب قفقاز است. شرایط جغرافیایی، اقلیمی و فرهنگی متنوع، وجود منابع اولیۀ غنی، ارزان و با کیفیت، حمایت‌های دولتی و توسعۀ راه‌آهن شرایط مناسبی برای رونق قالی‌بافی در جنوب قفقاز فراهم کرده بود. این صنعت پیوند عمیقی با فرهنگ و اجتماع داشت و زنان بیش از مردان در این عرصه فعال بودند و در کمتر خانواده‌ای دار قالی پیدا نمی‌شد. به‌دلیل کیفیت، تنوع طرح، رنگ و قیمت مناسب قالی‌های بافته‌شده در این منطقه، تقاضای زیادی نیز در کشورهای غربی داشت که بر رونق بیشتر آن افزوده بود. این نوشتار با رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش کیفی مبتنی‌بر تحلیل محتوا تنظیم شده است و در پی پاسخ این پرسش است که چه عواملی در رونق قالی‌بافی منطقه نقش تعیین‌کننده داشتند. فرضیۀ تحقیق بر این اساس است که رونق قالی‌بافی در جنوب قفقاز تابعی از عوامل طبیعی، سیاست‌های دولت و تقاضای بالا بود. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد؛ قالی‌بافی در جنوب شرقی قفقاز بیش از دیگر نقاط رونق داشت و دغدغۀ کسب درآمد و تقاضای جهانی نسبت ‌به عوامل طبیعی و حمایت‌های دولتی تاثیر بیشتری در رونق زیاد قالی‌بافی داشتند.

carpet boom and its factors in the south caucasus of tsarist russia

gravestone motifs, travelogues, works by western painters and the identification of valuable carpets in museums, private galleries, and historical exhibitions indicate the prosperity of carpet weaving in the south caucasus. the geographical and cultural conditions as well as state support provided suitable conditions for the flourishing of carpet weaving in the south caucasus. women were more active in this field than men, and it was rare for a family not to own a carpet loom. the quality and favourable price of carpets from this region also ensured a high demand in europe, further contributing to prosperity. this paper is structured using a descriptive-analytical approach and a qualitative method based on content analysis and examines the question of which factors played a decisive role in the prosperity of carpet weaving in the region. the research hypothesis is based on the idea that the prosperity of carpet weaving in the south caucasus was a function of natural factors, government policies, and high demand. the findings of this research show that carpet weaving flourished more in the south-eastern caucasus than in other areas and that concern for income had a greater impact on the significant prosperity of carpet weaving than natural factors and government support.