بررسی منصب مهرداری و آداب و تشریفات مهرزنی در تشکیلات حکومتی تیموریان، باتکیه ‌بر اسناد

استفاده از مهر برای تایید و اثبات فرامین و احکام صادرشده ازسوی سلاطین یک ضرورت بود و کسانی که وظیفۀ ممهورکردن فرامین و نگهداری از مهر را به عهده داشتند، با عنوان مهردار شناخته می‌شدند. سلاطین تیموری هم باتوجه‌به نیازهای زمانۀ خویش افرادی را بدین منصب مهم برگماردند. این پژوهش بر آن است با اتکا به منابع اصلی ازجمله اسناد و تحقیقات صورت گرفته، به روش تاریخی و به شیوۀ توصیفی- تحلیلی، نحوۀ انتصاب افراد به منصب مهرداری، جایگاه دارندگان این منصب در تشکیلات حکومتی تیموریان را مورد بررسی قرار داده و انواع مهر، ترتیب و تشریفات مهرزدن بر اسناد را مشخص کند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که مهرداری اغلب به امرای قبایلی که اعتماد سلطان را کسب کرده بودند، تخصیص داده می‌شد. مهرداری وسیله‌ای برای ارتقا به مناصب عالی‌رتبه‌ای چون امارت دیوان اعلی و حکومت ولایات بود. مهرزنی تشریفات و ترتیبات خاصی داشت. در مکاتبه با ممالک هم‌جوار و واگذاری حکومت ایالات فقط مهر حاکم بر فرامین زده می‌شد، اما در فرامینی چون اعطای سیورغال، معافیت مالیاتی و واگذاری مناصب، بعد از حاکم سایر ارکان حکومت یعنی امیرزادگان، امیرالامراها و وزرا که در دیوان اعلی صاحب‌منصب بودند،  بر ظهر فرامین مهر می‌زدند. فرمانروایان تیموری مهرهای مختلف با کاربردهای متفاوت داشتند.

a study of the position of seal keeper and protocols and ceremonial for sealing in the structure of timurid government, based on documents

the use of seals to confirm and authenticate the decrees and orders issued by the rulers was a necessity, and those responsible for sealing the decrees and maintaining the seals were known as seal-keepers (mohr-dar). the timurid sultans also appointed people to this important position according to the needs of their time. the aim of this study is to use primary sources, including documents and conducted studies, and using a descriptive-analytical method, to analyse how people were appointed to the position of keeper of the seals and what status these people had in the structure of the timurid government. furthermore, the types of seals as well as the protocols and ceremonial for sealing documents will be determined. studies show that the task of seal keeping was often entrusted to tribal leaders who had earned the trust of the sultan. sealing was a means of promotion to high positions such as the emirate of the supreme council (emarate diwan a’la) and the governorship of provinces. there were special rituals and precautions for keeping the seal. for correspondence with neighbouring countries and the transfer of provincial governments, only the rulers sealed the decrees, but for decrees such as the granting of royalties (soyurghal), tax exemptions, and assigning positions, after the ruler, other government officials, namely the princes, senior commanders (amir al-umara), and ministers (vuzara) who held positions in the supreme council (diwn-i a’la), would seal on the back of the decrees. the timurid rulers had different seals with various applications.