بررسی دستاوردها و موانع جایگاه و نقش زنان در توسعۀ اقتصادی محمدرضا شاه پهلوی

زنان در طول تاریخ منشا تحولات زیادی در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی بوده‌اند. در این راستا، در دورۀ پهلوی دوم، اقدامات و سیاست‌های دولتی عامل تسهیل‌کننده و بازدارنده در جایگاه و نقش زنان تلقی می‌شدند. از این منظر، مقالۀ حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی، درصدد پاسخ‌گویی به این سوال است که دستاوردها و موانع دورۀ محمدرضا شاه، به‌ویژه بعد از انقلاب سفید دررابطه‌با نقش و جایگاه زنان در توسعۀ اقتصادی چگونه بوده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد: اولاً محمدرضا شاه با سیاست مدرنیزاسیون تلاش می‌کرد سهم زنان را در عرصۀ اقتصادی افزایش دهد؛ دوم این که زنان توانستند دستاوردهای مثبت زیادی به‌واسطۀ اقدامات نوسازانۀ حکومت پهلوی، به‌ویژه در توسعه و رونق اقتصادی کشور کسب کنند که نمود آن در استقلال اقتصادی، گسترش سطح آموزش و افزایش اشتغال زنان تعیّن یافت؛ سوم، نشان داده می‌شود که سیاست متمرکز و پدرسالارانۀ محمدرضا شاه در عرصۀ حکومت‌داری تاثیر منفی دررابطه‌با جایگاه و نقش زنان در جامعه داشته است. به‌گونه‌ای که به دلایلی نظیر تاکید بر سبک زندگی غربی و عدم توجه به سنت‌ها و ارزش‌های مسلط جامعه، تبعیض جنسیتی و مغایرت میان نظر و عمل دررابطه‌با زنان، نوسازی سطحی و عدم توجه به لایه‌های پایین جامعه و ساخت متمرکز قدرت سیاسی، موجبات نارضایتی اکثر زنان را در جامعه فراهم کرده که به عرصه‌ای برای وقوع انقلاب اسلامی تعیّن یافت.

the achievements and obstacles in the status and role of women in the economic development of mohammad reza shah pahlavi’s era

throughout history, women have been a driving force behind numerous changes in the political, social, economic, and cultural spheres. in this context, during the reign of mohammad reza shah (the second pahlavi period), the actions and policies of the government were both beneficial and detrimental to the role and status of women. from this perspective, the present article adopts a descriptive-analytical approach to address the question: what were the achievements and obstacles in terms of women’s role and status in economic development during the era of mohammad reza shah, especially after the white revolution?  the findings of the research indicate the following: first, mohammad reza shah made efforts to increase women’s participation in the economic field through his modernization policies. secondly, the modernization initiatives of the pahlavi regime enabled women to make significant progress — especially in terms of economic growth and development. this progress was reflected in the economic independence of women, increased access to education and improved employment opportunities. thirdly, it is demonstrated that mohammad reza shah’s centralized and patriarchal style of governance had a negative impact on the social role and status of women. factors such as the promotion of a western lifestyle, disregard for traditional and dominant social values, gender discrimination, a gap between rhetoric and practice regarding women, superficial modernization, neglect of the lower classes of society, and a centralized political power structure led to widespread dissatisfaction among women. this dissatisfaction eventually became one of the driving forces behind the islamic revolution.