برساخت معنایی زنان از دوگانۀ سنت و مدرنیته در چارچوب نظریۀ داده‌بنیاد ساخت‌گرایانۀ چارمز

در دهه‌های اخیر، تقابل سنت و مدرنیته در زندگی زنان ایرانی، چارچوب معنایی دوگانه‌ای ایجاد کرده که هویت اجتماعی و سیاسی آنان را تحت تاثیر قرار داده است. در این راستا، پرسش اصلی تحقیق این است که تقابل سنت و مدرنیته چگونه بر تجارب زیسته و راهبردهای زنان در بازتعریف هویت و نقش‌های اجتماعی آن‌ها تاثیر می‌گذارد و این امر چه پیامدهایی برای آن‌ها دارد. این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریۀ زمینه‌ای ساخت‌گرای چارمز انجام گرفت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 23 زن از زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی متنوع در تبریز جمع‌آوری و با استفاده از کدگذاری اولیه، متمرکز و محوری تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد زنان دو راهبرد اصلی را به‌کار می‌گیرند: پذیرش محتاطانه که تعادلی میان هنجارهای سنتی و فرصت‌های مدرن ایجاد می‌کند، و مقاومت انتقادی که با چالش محدودیت‌های سنتی، نقش‌های جنسیتی را بازتعریف می‌کند. این راهبردها تحت تاثیر ریشه‌های ساختاری (هنجارهای جنسیتی، ارزش‌های مدرن، تجارب زیسته)، عوامل محیطی (خانواده، نهادها، فرهنگ، اقتصاد) و شرایط مداخله‌گر (اجتماعی، فرهنگی، نهادی، روان‌شناختی) در سه سطح فردی، گروهی و اجتماعی شکل می‌گیرند و پیامدهای آن از حفظ مشروعیت اجتماعی زنان در برابر انتظارات سنتی تا تقویت عاملیت و تغییر اجتماعی را دربرمی‌گیرد. مطابق نتایج، خوانش دوگانۀ سنت و مدرنیته فرایندی پویا و بازاندیشانه است که در نوسان میان امنیت اجتماعی و تحقق فردیت، به تحول تدریجی فرهنگ سیاسی و اجتماعی زنان می‌انجامد.

women's semantic construction of the tradition–modernity dichotomy within charmaz's constructivist grounded theory framework

over recent decades, the tension between tradition and modernity in the lives of iranian women has generated a dual semantic framework that influences their social and political identities. thus, the primary research question is how this tension between tradition and modernity influences women's lived experiences and their approaches to reimagining their identities and social roles. this study employs a qualitative methodology grounded in charmaz's constructivist grounded theory. data were acquired via semi-structured interviews with 23 women from diverse social and cultural backgrounds in tabriz and analyzed through initial, focused, and axial coding. the research suggests that women employ two principal approaches: cautious acceptance, which preserves certain traditional norms while embracing modern, contemporary opportunities; and critical resistance, which challenges traditional constraints and redefines gender roles. these two strategies are grounded in structural foundations (such as gender norms, contemporary values, and lived experiences), various environmental influences (including family, institutions, culture, and the economy), and intervening conditions (social, cultural, institutional, and psychological), which manifest across three levels (individual, group, and societal). the findings illustrate a shift from preserving women's social legitimacy in accordance with traditional expectations to strengthening agency and promoting social transformation. results indicate that the dual interpretation of tradition and modernity constitutes a reflective and dynamic process, deeply rooted in the regulation of social security and the expression of individuality, all of which contribute to the gradual evolution of women's political and social culture.