طراحی الگوی مفهومی کمال‌گرایی مبتنی بر تجارب زیستۀ دختران نوجوان تیزهوش و کمال‌گرا: یک مطالعۀ کیفی

مطالعۀ حاضر با هدف طراحی الگوی مفهومی کمال‌گرایی در دختران نوجوان تیزهوش و کمال‌گرا برای ایجاد فهمی عمیق‌تر از این پدیده انجام گرفت. روش پژوهش کیفی است و داده‌ها از طریق نظریۀ داده‌بنیاد با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته از نمونه‌های پژوهش جمع‌آوری شد. جامعۀ پژوهش دانش‌آموزان مدارس تیزهوشان در مقطع متوسطه بود که داده‌ها از طریق نمونه‌گیری هدفمند گردآوری شد و تعداد آن‌ها 13 نفر بود. تحلیل داده‌ها به روش کدگذاری استراوس و کوربین صورت گرفت. طی کدگذاری‌ها، مقولۀ هسته‌ای تحت عنوان کلی «تلاش برای کسب خودارزشمندی و انطباق با هویت مبتنی بر توانمندی برتر شناختی» انتخاب شد. ویژگی‌های فردی، انتظارات خانوادگی، عوامل اجتماعی و ساختار آموزشی به‌عنوان عوامل علی کمال‌گرایی، فرهنگ ارزش‌گذاری بر موفقیت و فضای مجازی به‌عنوان عوامل زمینه‌ساز، مهارت‌های مقابله‌ای و حمایت خانواده به‌عنوان عوامل مداخله‌گر، دو راهبرد پیشرفت‌محور و اجتنابی حفاظت‌محور به‌عنوان راهبردهای متاثر از کمال‌گرایی و فهرستی از پیامدهای مثبت و منفی کمال‌گرایی نوجوانان تیزهوش در الگو استخراج شدند. طبق یافته‌ها، دانش‌آموزان تیزهوش به‌خاطر توانمندی‌های ذهنی‌شان، تحت انتظارات خاص و زیادی قرار دارند. به همین دلیل کمال‌گرایی آن‌ها می‌تواند در کنار رشد و پیشرفت تحصیلی، به آسیب‌های روان‌شناختی متعددی منجر شود. از این‌رو نیاز است خانواده‌ها و مدارسی که با این دانش‌آموزان در تعامل‌اند، به اصلاح شیوه‌ها و استانداردهای تربیتی و آموزشی خود اهتمام ورزند.

designing a conceptual model of perfectionism in gifted adolescent girls: a qualitative study

the current research sought to establish a conceptual model of perfectionism in gifted adolescent girls to facilitate a more comprehensive understanding of this phenomenon.this study utilized a qualitative methodology, with data gathered through the grounded theory approach via semi-structured interviews with the participants. the research population comprised students enrolled in gifted secondary institutions in tehran and karaj. data were gathered through purposive sampling and semi-structured interviews. sampling proceeded until theoretical saturation was achieved, yielding a total of 13 cases. data analysis was performed employing strauss and corbin's coding methodology within the grounded theory framework. findings indicated that, throughout the classification process, the primary category identified was striving for self-worth and alignment with an identity grounded in superior cognitive ability. in addition, the study identified individual characteristics, family expectations, social factors, and educational structure as causal conditions of perfectionism; success-valuing culture and virtual space as contextual factors; coping skills and family support as intervening conditions; two perfectionism-related strategies, namely progress-oriented and avoidance/protection-oriented approaches; and a range of positive and negative consequences of perfectionism in gifted adolescents. based on the findings, exceptional students—owing to their cognitive capabilities—confront elevated and particular expectations from themselves, their families, educational institutions, and society. consequently, their encounters with perfectionism, although promoting academic development and success, may also give rise to various psychological hazards. therefore, families and educational institutions engaging with such students should prioritize the review and enhancement of their educational and developmental standards and practices.