تحلیل علی-ساختاری موانع سقف شیشه‌ای در پیشرفت شغلی کتابداران زن دانشگاه پیام‌نور با استفاده از تکنیک‌های dematel و anp

پژوهش حاضر با هدف تحلیل علی-ساختاری موانع سقف شیشه‌ای بر پیشرفت شغلی کتابداران زن دانشگاه پیام‌نور انجام شده است. سقف شیشه‌ای به‌عنوان مانع نامرئی جنسیتی، محدودیت‌های ارتقای زنان در مناصب مدیریتی را بررسی می‌کند و بر شناسایی روابط علی و وزنی عوامل موثر تمرکز دارد تا راهکارهایی برای توانمندسازی حرفه‌ای ارائه دهد. این مطالعه کاربردی و ترکیبی (کیفی-کمی) است و در دو فاز متوالی انجام گرفت. در فاز کیفی، با استفاده از پرسشنامۀ باز، داده‌ها از طریق تحلیل محتوا و شناسایی مضامین در محیط پایتون پردازش شد. در فاز کمی، جامعۀ آماری شامل 100 کتابدار زن دانشگاه پیام‌نور به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده پرسشنامۀ محقق‌ساخته با 19 گویه بود که روایی آن به‌وسیلۀ کارشناسان تایید و پایایی آن با آلفای کرونباخ 0/917 محاسبه شد. تحلیل داده‌ها با تکنیک‌های dematel (برای روابط علی) و anp (برای اولویت‌بندی) در نرم‌افزار پایتون صورت گرفت. نتایج نشان داد از میان 19 عامل شناسایی‌شده، محدودیت‌های شخصی ادراک سقف شیشه‌ای (شامل تبعیض ادراک‌شده و تاثیر سقف شیشه‌ای) با وزن‌های 0/28 و 0/25 به ترتیب بیشترین تاثیر را در مدل نهایی دارند. عوامل ساختاری مانند فرهنگ سازمانی مردانه و مسئولیت‌های خانوادگی نیز روابط علی قوی با پیشرفت شغلی برقرار می‌کنند. موانع سقف شیشه‌ای به‌طور معناداری پیشرفت شغلی کتابداران زن را محدود می‌سازد. پیشنهاد می‌شود دانشگاه پیام‌نور، برنامه‌های آموزشی توانمندسازی جنسیتی، سیاست‌های حمایتی تعادل کار-زندگی و نظارت بر تبعیض‌ها را اجرا کند تا فرصت‌های برابر فراهم شود. این یافته‌ها می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های ملی در حوزۀ آموزش عالی باشد.

causal-structural analysis of glass ceiling barriers in the career advancement of female librarians at payame noor university using dematel and anp techniques

this study conducted a causal-structural analysis of the glass ceiling barriers that impede the career advancement of female librarians at payame noor university. it investigates this invisible gender barrier, which restrictswomen's promotion to managerial positions, by identifying causal relationships and weighing influencing factors to inform empowerment strategies. the qualitative portion of the research was initiated by employing a mixed-methods sequential design. thematic analysis of data from open-ended questionnaires was conducted in python. in the quantitative phase, 100 female librarians were selected via cluster sampling and were required to complete a validated 19-item questionnaire created by the researcher (cronbach's α = 0.917). the data were analyzed in python using dematel for causal modeling and anp for prioritization.the results revealed 19 influential factors, with personal constraints associated with the perception of the glass ceiling—specifically, perceived discrimination and its impact (weights 0.28 and 0.25)—being the most significant variables. structural factors, such as family responsibilities and masculine organizational culture, also demonstrated significant causal relationships with career advancement. these results corroborate that the professional development of female librarians is significantly restricted by the glass ceiling.to resolve this issue, the study suggests that payame noor university implement targeted interventions, including systematic discrimination monitoring, gender empowerment training, and work-life balance policies, in order to promote equal opportunity. these insights can serve as a basis for institutional change and can direct the development of national higher education policy in the direction of increased gender equity.