الگوی شهر سالم و دوستدار فعالیت بدنی زنان در تعاملات برنامه‌ریزی شهری

نابرابری‌های جنسیتی در دسترسی به فضاهای شهری و ورزشی، از چالش‌های اساسی توسعۀ پایدار شهری و ارتقای سلامت زنان محسوب می‌شود. هدف پژوهش حاضر، ارائۀ الگوی شهر سالم و دوستدار فعالیت بدنی زنان در تعاملات برنامه‌ریزی شهری است تا زمینۀ مشارکت فعال‌تر زنان در فضاهای عمومی فراهم شود. این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر پارادایم تفسیری-برساختی، با بهره‌گیری از روش داده‌بنیاد گلیزر انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 15 نفر از زنان، کارشناسان و برنامه‌ریزان شهری و ورزشی به‌صورت هدفمند و تا اشباع نظری گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با کدگذاری باز و محوری صورت گرفت و مدل مفهومی پژوهش استخراج شد. نتایج نشان داد تحقق شهر سالم و دوستدار فعالیت بدنی زنان، مستلزم توجه به ابعاد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، زیست‌محیطی، اعتقادی، تاریخی و فناوری است. عوامل کلیدی شامل دسترس‌پذیری فضاهای ورزشی، تامین امنیت، طراحی زیرساخت‌های شهری مناسب و حمایت‌های اجتماعی و فرهنگی شناسایی شد. این عوامل، مشارکت زنان در فعالیت‌های بدنی را افزایش می‌دهد و پیامدهایی مانند ارتقای سلامت جسمی و روانی، تقویت تعاملات اجتماعی، افزایش هویت فردی و بهبود کیفیت زندگی شهری را به همراه دارد؛ بنابراین برنامه‌ریزی جامع شهری با محوریت عدالت جنسیتی، امنیت و دسترس‌پذیری می‌تواند مشارکت زنان در فعالیت‌های بدنی را ارتقا دهد و گامی موثر در جهت توسعۀ پایدار شهری باشد.

the model of a healthy and women-friendly physically active city in the interactions of urban planning

sustainable urban development and the enhancement of women's health are fundamentally challenged by gender disparities in access to urban and recreation spaces. the aim of this study is to present a model for a city that is both healthful and welcoming to women. this model is designed to encourage physical activity during urban planning interactions, thereby encouraging women to engage more actively in public spaces. using glaser’s grounded theory method, this research was conducted using a qualitative approach that was rooted in the interpretive-constructivist paradigm. data were gathered through semi-structured interviews with 15 women, experts, and urban and sports planners, who were deliberately chosen until theoretical saturation was achieved. data analysis was performed using open and axial coding, and the conceptual model of the research was extracted. the results indicated that realizing a healthy and women-friendly city for physical activity requires attention to social, cultural, economic, political, environmental, religious, historical, and technological dimensions. key factors identified include accessibility to sports facilities, safety, appropriate urban infrastructure design, and social and cultural support. the outcomes of these factors include enhanced individual identity, strengthened social interactions, improved physical and mental health, and a better urban quality of life, as a result of the increased participation of women in physical activities. comprehensive urban planning focused on gender justice, safety, and accessibility can enhance women's participation in physical activities and serve as an effective step toward sustainable urban development.