بررسی نقش و جایگاه ایزدبانوان هندوایرانی در طبقات سه‌گانه دومزیل

نظریۀ سه‌گانۀ دومزیل، یک ساختار جامعی از خدایان، ایزدان و الهه‌های باستانی اقوام کهن هندواروپایی را براساس جایگاه آن‌ها مورد دسته‌بندی قرار داده است که باتوجه‌به زیرشاخۀ هندوایرانی آن، اشتراکات و همسانی‌های زیادی میان خدایان هندی و ایرانی قابل‌مشاهده است. در این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، مشخص شد که در گزارش‌های اساطیری و بدویِ هردو قوم، نخست شاهد تکریم مقام زن و حضور زن‌خدایانی متعدد و نیرومند در راس خدایان هستیم که بعدها با گسترش و تکوین جامعۀ مردسالارانه و سیطرۀ عصر حماسی و پهلوانی، این زن‌خدایان از مقام خود تنزل یافته و حتی در برهه‌هایی از زمان، از تمامی طبقات ایزدان کنار گذاشته شدند؛ اما به‌دلیل نفوذ و تاثیری که داشتند، درنهایت به‌عنوان خدایان فروتر و زمینی، در پایین این طبقات، به خویشکاری مهم خود، یعنی باروری و نگهبانی از آب و احیای کشاورزی پرداختند. این مقام در ایران از آنِ آناهیتا و در هند از آنِ الهۀ ساراسواتی است که در یک نگاه تطبیقی، الهه‌های ایرانی در انتساب به این طبقه، از جایگاه مطلوب‌تری برخوردارند.

investigating the role and position of indo-iranian goddesses in the three classes of dumzil

domzil's threefold theory categorizes the comprehensive structure of the ancient gods, goddesses, and goddesses of the ancient indo-european tribes based on their location, which, given its sub-iranian sub-branch, has many similarities and similarities between the gods. indian and iranian observations show that in the mythological and primitive reports of both peoples, we first see the honor of the status of women and the presence of numerous and powerful goddesses at the head of the gods. the goddesses were demoted and even at some point in time, they were excluded from all classes of gods, but because of their influence, they ultimately, as the lower and earthly gods, subjugated these classes to their important self-employment fertility and water protection and agricultural revival. - it is said that this position in iran belongs to anahita and in india to elahe sarasvati in a comparative view, the iranian goddesses have a more favorable position in belonging to this class.