معرفی کتاب مجمع‌النّوادر و بررسی محتوایی آن (اثری از میراث داستانی شبه‌قاره)

مجمع‌النّوادر مجموعه‌ای‌ است از حکایات فارسی و گاه عربی که ملک‌القضات صدر جهان فیض‌اللّه بنیانی/بنبانی، از صاحب‌منصبان حکومت گجرات، آن را در سال 903ق. نوشته و به محمودشاه بیگرّا، پادشاه گجرات (حک .863 – 917)، پیشکش کرده است. مولّف حکایات را از منابع مختلف فارسی و عربی گردآورده و با افزودن دیده‌ها و شنیده‌های خود، کتاب را در یک مقدمه، چهل فصل و یک خاتمه تدوین کرده است. از این اثر شش نسخه شناسایی شده که چهار نسخۀ آن به دست آمده است. یکی نسخۀ محفوظ در کتابخانۀ دانشگاه پنجاب است که در 930ق. کتابت شده و قدیمی‌ترین نسخه‌ای است که دستیاب شده است؛ دیگری نسخۀ کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی است که احتمالًا در قرن 11یا 12ق. کتابت شده؛ سومی نسخۀ محفوظ در کتابخانۀ آصفیۀ هند که تاریخ کتابت آن احتمالًا قرن 12یا 13ق. است و چهارمی نسخۀ کتابخانۀ نورعثمانیۀ ترکیه که تاریخ کتابت آن1025ق. است. در این مقاله ضمن بررسی محتوایی و ساختاری کتاب، مولّف اثر و دیگر آثار او، منابعش در تالیف کتاب، مهدی الیه، محل تالیف و دستنویس‌های اثر معرفی شده‌اند.

introducing the book “majma' al-nawāder” (collection of rarities) and reviewing its contents (heritage of a story from the subcontinent)

majma‘ al-nawādir is a collection of persian and occasionally arabic anecdotes compiled by malik al-qudāt ṣadr jahān fayḍ-allāh binyānī/banbānī, a government official of gujarat, in the year 903 ah. he dedicated the work to maḥmūd shāh bīgarā, the ruler of gujarat (r. 863–917 ah). the author gathered the anecdotes from various persian and arabic sources, supplementing them with his own observations and experiences. the book is structured into an introduction, forty chapters, and a conclusion. six manuscript copies of this work have been identified, four of which are extant. the earliest known manuscript is preserved in the punjab university library and was copied in 930 ah. another manuscript is housed in the library of the islamic consultative assembly and is estimated to have been copied in the 11th or 12th century ah. a third manuscript was kept in the asafiya library in india, with a probable copying date of the 12th or 13th century ah. the fourth manuscript is in the nūr ʿuthmānīyah library in turkey and dates back to 1025 ah. the present article examines and introduces the content and structure of majma‘ al-nawādir, its author and his other works, the sources used in its composition, its dedicatee, the place of its compilation, and the existing manuscript copies of the work.