هستی‌شناسی انسان در شاهنامه و مهابهاراتا بر بنیاد نیکی و بدی اسطوره

یکی از موارد مهم در هستی‌شناسی انسان در اسطوره، بنیاد نیکی و بدی است. همواره نیروهای بدی و نیکی در جدال با هم هستند و سرانجام نیروی نیکی بر بدی پیروز شده است. بر این اساس، آفرینش انسان، زندگی انسان در جهان، ارتباط او با هستی و فرجامش قابل‌تفسیر است. در این مقاله، بخش اساطیری شاهنامۀ فردوسی با مهابهاراتا در این موضوع به‌شیوه توصیفی-تحلیلی، بررسی تطبیقی شده است. نتایج بررسی، مشابهت را نشان می‌دهد؛ چنانکه در هردو اثر، بنیاد نیکی و بدی، بر هستی‌پذیری و آفرینش انسان، اهداف آفرینش انسان، روابط انسان درون خانواده و سطح ملی تاثیر گذاشته است. نیروهای بدی به‌صورت دیو، اهریمن یا شخصیت‌های اهریمن‌صفت، پیوسته در جدال با نیروهای نیکی قرار گرفته‌اند؛ سرانجام باتوجه‌به اهداف آفرینش انسان در اسطوره، نیروهای نیکی پیروز می‌شوند. جدال کیومرث با اهریمن، فریدون با ضحاک و نیز تورانیان و ایرانیان در شاهنامه، درمقابل جدال کوران و پاندوان در مهابهاراتا، نمونۀ مشخص و مشابهی بوده که به‌واسطۀ مطالعۀ آن، ساختار هستی‌شناسی انسان بر بنیاد نیکی و بدی، نمایان می‌شود. در این تشابه، پاندوان و ایرانیان با ذات نیک آفریده شده‌اند و هدف از آفرینش آن‌ها مبارزه با نیروی بدی است و اگرچه مدتی بدی چیره شده؛ سرانجام هردو پیروز می‌شوند و دورۀ نیکی آغاز می‌شود.

an ontology of human in shāhnāmeh and mahābhārata based on good and evil in myths

a major aspect of ontology of human in a myth is how this is founded on good and evil. in a constant conflict between the forces of good and evil, good has eventually overcome evil. this forms a foundation based on which one can interpret creation of human, human life in the universe, human’s connection to his being, and his eventual fate. the present paper takes a descriptive approach to a comparative analysis of the myths portrayed in ferdowsi’s shāhnāmeh and the indian myths depicted in mahābhārata, with the findings point to some similarities between the two. in both of these works, the foundation of good and evil has influenced genesis and creation of human, the purpose of human creation, and how human relationships develops in families or across a nation. the forces of evil, embodied as dīvs (demons), ahrīman (destructive spirit) or evil characters, are in a constant battle with the forces of good. but eventually based on the purposes of human creation in a myth, the forces of good have won the fight as they are of a good essence and the nature of their existence come from ahūrā. the conflicts between keyumars and ahrīman, fereydun and zahhāk, and the people of iran with the people of tūrān in shāhnāmeh or similarly the battle between the kurus and the pandavas clearly exemplify how human ontology is based on good and evil. in this analogy, the pandavas and iranians have been created of a good essence and are intended to the forces of evil, and although the evil temporarily prevails, eventually the forces of good overcome to begin a period of goodness.