بررسی ساختار معنایی روایت‌های حماسی و اساطیری ایران، هند، یونان و بین‌النهرین برپایۀ نردبان معنایی

الگوی «نردبان معنایی» که از مربع‌های معنایی متوالی تشکیل شده است، مراحل تولید معانی موجود در ژرف‌‌‌‌ساختِ روایت را از معنای اولیه تا معنای نهایی، به تصویر می‌کشد؛ به گونه‌ای که این معانی از حالت ایستایی در مربع معنایی گریماس عبور کرده و شکلی پویا یافته‌اند. در این مقاله برای اثبات این مسئله، به تجزیه‌‌وتحلیل چند روایت در ژانر حماسی و اساطیریِ ایران، هند، یونان و بین‌النهرین پرداخته شده‌‌است تا با بررسی معانی موجود در ژرف‌‌‌‌ساختِ روایت‌ها، ویژگی پویایی معنا در نردبان معنایی و ساختار معنایی این روایت‌ها بررسی شود. پس از تجزیه‌‌‌‌وتحلیل روایت‌های «ضحاک»، «فرود»، «رامایانا»، «گیل‌گمش» و «اودیسیوس»، مشخص شد که فرایند نردبان معنایی به کمک مربع‌‌‌‌های معنایی متوالی، معانی موجود در ساختار روایت را به شکلی پویا و سیال به نمایش می‌گذارد و در ژانرهای مختلف، قابل‌‌‌‌تطبیق و اجراست. همچنین با نردبان معنایی می‌‌توان الگوی طرحِ حرکت فاعلِ روایت در مسیر دستیابی به هدف را به‌‌وضوح مشاهده کرد و ساختار معنایی این روایت‌ها را بررسی و ترسیم کرد.

examination of the semiotic structure of epic and mythological narratives of iran, india, greece, and mesopotamia based on the semiotic ladder

the “semiotic ladder” model, which is composed of consecutive semiotic squares, illustrates the stages of meaning production within the deep structure of a narrative—from the initial meaning to the final meaning—in such a way that these meanings transition from a static state in greimas’ semiotic square and acquire a dynamic form. in this study, to validate this issue, several narratives in the epic and mythological genres from iran, india, greece, and mesopotamia were analyzed so that by examining the meanings embedded in the deep structure of the narratives, the dynamic nature of meaning in the semiotic ladder and the semiotic structure of these narratives could be investigated. after analyzing the narratives of “zahhak,” “foroud,” “ramayana,” “gilgamesh,” and “odysseus,” it became evident that the process of the semiotic ladder, aided by consecutive semiotic squares, dynamically and fluidly displays the meanings present within the narrative structure and is adaptable and applicable across different genres. moreover, with this model, it is also possible, while examining the semiotic structure of the narratives, to outline the pattern of the protagonist’s movement in the path toward achieving the goal. keywords: