تحلیل دوبیتی‌های «لالۀ طور» علامه اقبال لاهوری بر اساس نظریه ارتباط زبانی رومن یاکوبسن

برپایۀ نظریه‌ ارتباط زبانی رومن یاکوبسن (1982-1896)، تحقق هر ارتباط کلامی، نیازمند شش عامل است، یعنی فرستنده، گیرنده، پیام، موضوع، رمزگان و مجرای ارتباطی که جهت‌گیری پیام به‌سوی هریک از آن‌ها موجب نقش‌های خاصی شامل نقش عاطفی، ترغیبی، ادبی، ارجاعی، رمزگان و همدلی می‌شود. در بررسی و مطالعه‌ دوبیتی‌های «لاله‌ طور» علامه اقبال لاهوری که به‌روش توصیفی-تحلیلی صورت گرفته، کارکردهای شش‌گانه‌ زبان براساس نظریه‌ ارتباطی یاکوبسن تبیین و تحلیل شده و تلاش بوده تا به این سوال اساسی پاسخ داده شود که کدام نقش زبانی بیشترین کارکرد را در این مجموعۀ شعری دارد. برآیند تحقیق نشان از آن دارد که علاوه‌بر نقش ادبی، نقش عاطفی که در آن جهت‌گیری پیام به‌سوی خود گوینده است، بیشترین کارکرد را دارد و اقبال از این طریق، به بیان عواطف و احساسات خویش پرداخته و حتی از دیگر نقش‌های زبان نیز درراستای تحقق همین امر بهره جسته است؛ ازاین‌رو هدف و محوریت کلام در این دوبیتی‌ها با «فرستنده» (من) است و نوع ادبی آن‌ها از نوع ادب غنایی است که عنصر توصیف در آن مهم‌ترین عنصر به حساب می‌آید و شاعر در آن به توصیف احوال، اندیشه و احساس لطیف خویش پرداخته است.

analysis of the couplets of allameh iqbal lahouri's “lale toor” based on roman jacobsen's theory of linguistic communication

abstract according to roman jacobsen's theory of linguistic communication (1896-1982), the realization of any verbal communication requires six factors: sender, receiver, message, subject, ciphers and communication channel that the direction of the message towards each of them causes specific roles including: emotional role, persuasive, literary, referential, symbolic and empathetic. in the review and study of allameh iqbal lahouri's “lale toor” couplets, which was carried out in a descriptive-analytical method, the six functions of language were explained and analyzed based on roman jacobsen's communication theory, and an attempt was made to answer the basic question of which language role has the most important function in this poetry collection? the result of the research shows that in addition to the literary role, the emotional role in which the message is directed towards the speaker has the most function and allameh iqbal lahouri expressed his emotions and feelings in this way and even from other roles of language have been used in order to realize the same thing. therefore, the purpose and centrality of the speech in these couplets is with the sender (me) and the literary type of these couplets is the type of lyrical literature, in which the element of description is considered the most important element, and the poet describes his state, thoughts and tender feelings.