بررسی و مقایسه سیمای پیامبران در غزلیات امیر خسرو دهلوی و بیدل دهلوی

شاعران فارسی‌زبان باتوجه‌به آموزه‌ها و تعالیم مقدس دین اسلام، با علوم قرآنی آشنا شده و مضامین وحیانی را در اشعار خود آورده‌اند. یکی از مضامین حائز اهمیت در شعر فارسی که به‌طور گسترده شاهد کاربرد آن هستیم، داستان پیامبران و مضامین برگرفته از قرآن و کتب تاریخی و دینی است که در آثار و اشعار شاعران نمود پیدا کرده است. امیرخسرو دهلوی و بیدل دهلوی، دو شاعر شاخص و صاحب‌سبک، در فاصلۀ زمانی چهار قرن از همدیگر زیسته‌اند. شعر این دو شاعر از جهات مختلف قابل‌بررسی است. یکی از موارد قابل پژوهش و مقایسه، بازتاب داستان پیامبران در غزلیات این دو شاعر است که اِشراف و بهره‌گیری آنان را نسبت‌به تلمیحات و اشارات قرآن و قصص انبیا و دیگر کتب دینی و تاریخی، در نگرش عاشقانه و عارفانه نشان می‌دهد. هدف این پژوهش آن است که بازتاب سیمای پیامبران و مضامین و اشارات وحیانی و قرآنی را در غزلیات امیرخسرو و بیدل، به‌شیوۀ تحلیل محتوا و با رویکرد کتابخانه‌ای مورد بررسی قرار دهد و ضمن ارائۀ بسامد و میزان کاربرد نام و القاب پیامبران در قالب نمودار، آگاهی دو شاعر نسبت‌به مضامین و نحوۀ بیان، ذوق و هنر آنان را نشان دهد.

examining and comparing the face of the prophets in the ghazals of biddle dahlovi and amir khosrow daholvi

the persian language poets got acquainted with the quranic sciences through the teachings of islam in their poems. one of the themes in persian poetry, which we see its use, is the story of prophets and themes taken from the qur'an and historical books, which have appeared in most of the poets'. amir khosrow and biddle, two prominent and stylish poets, lived four centuries apart. the poetry of these two poets can be examined in different fields. one of the things that can be researched and compared is the reflection of the stories of the prophets in the sonnets of these two poets, which shows their information and use in relation to the hints and references of the qur'an, the stories of the prophets and other religious and historical books in a romantic and mystical attitude. the present article intends to examine reflection of the prophets' face and quranic references in the sonnets of them, by means of content analysis and with a library approach, while presenting the frequency and extent of use of the names of the prophets. in the form of a diagram, it shows the knowledge of the two poets regarding the themes and the way of expression, their taste.