تحلیلی بر نقش ملاحظات پوپولیستی در سیاست گذاری مسکن شهری (مطالعه ی موردی: طرح مسکن مهر)

سیاست گذاری مسکن شهری، به عنوان یکی از مهم‌ترین عرصه‌های سیاست گذاری شهری همواره مطمح‌نظر برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران شهری بوده‌است. این ‌در‌حالی‌ است که برخی سیاست‌های پوپولیستی توسعه مسکن با هدف حداکثر سازگاری با شرایط گروه هدف به‌ویژه توان درآمدی آنها، دچار تقلیل‌گرایی نظری شده و در درازمدت اثرات منفی اقتصادی، کالبدی، زیست‌محیطی، سیاسی و اجتماعی- فرهنگی‌ای دارد که تدبیراندیشی کاهش این اثرات، بعضاً دشوار یا هزینه‌بر است. درهمین‌راستا ، «طرح مسکن مهر» در سندراهبردی مسکن کشور (1385) در قالب بند «د» قانون بودجه‌ی 1386 با تاکید بر گروه هدف کم‌درآمد، در نوشتار حاضر بررسی شده‌است. رویکرد تحقیق، کیفی با استناد به پرسش‌نامه محقق‌ساخت نیمه‌ساختاریافته به‌شیوه‌ی گفتگوی هدفمند در سطح متخصصین مطلع، است. از مجموع 22 کداصلی و 22 مفهوم شناسایی شده‌ی مرتبط، 15 مقوله‌ی اصلی در قالب 4 سوال تحقیق، استخراج و تحلیل محتوا شده‌اند. طبق یافته‌ها، در طرح مسکن مهر، 7 خصیصه معرف موضوع پوپولیسم قابل ردگیری در ایده، اجرا و روندهای طرح، شناسایی و تبیین شده‌است که تاکید بر نتیجه‌گرایی و بازدهی فوری طرح‌ها بجای کیفیت‌گرایی و همچنین قطبی‌سازی و جدال حاشیه و متن، بیش ازهمه مورد تاکید است. این‌همه سبب شده‌ تا بازتولید قطب‌بندی اجتماعی، منجر به افزایش شکاف طبقاتی، تورم شدید و کسری بودجه گردد؛ آنچه نهایتاً با وجود موفقیت موردی در برخی نواحی، حداقل از جنبه فرهنگی و سبک زندگی، با معضلات اساسی روبه‌روست.

analyzing the role of populist considerations in mehr housing project

introductionurban housing policy, as one of the most important areas of urban policy has always been considered by urban planners and policymakers. while some populist policies of development with the aim of maximizing adaptation to the conditions of target group, especially their income, have undergone theoretical reductionism and in long run negative economic, physical, environmental, political and socio-cultural effects; trying to reduce these effects is sometimes difficult or costly. in this regard, the mehr housing plan has been reviewed in this article, which is seen in the strategichousing document of the country in 2006 and in paragraph d of the 2007 budget law, with emphasis on the low-income target group. this comes while, although the mehr housing plan was initially welcomed by many homeless people, it later led to reflection among thinkers, especially after the earthquake and its aftermath in some areas where the plan was implemented. they questioned whether it was appropriate to delegate decision-making to the people themselves and to separate these lower-income brackets from the housing supply cycle. more than a decade after the proposal and implementation of this plan, despite visible adverse effects and consequences, a suitable replacement has yet to be found, and undeniable problems and damages resulting from this disorder have emerged in the cities. this has led to the recognition of the mehr housing plan, at least in terms of its alignment with the economic capabilities of its target group, as a populist or appeal-driven policy.