پیش‌نگری اثرات تغییر اقلیم بر رواناب قسمت بالادست حوضه آبریز رودخانه کشف رود

تغییر اقلیم مستقیماً بر منابع آبی تاثیر گذاشته و خطراتی همچون سیلاب و خشک‌سالی را تشدید می‌کند. این پژوهش با هدف پیش‌نگری اثرات تغییر اقلیم بر رواناب قسمت علیای حوضه آبریز رودخانه کشف رود، انجام شد. ریزمقیاس نمایی توسط مدل cmhyd و پیش‌نگری رواناب به‌وسیله مدل هیدرولوژیکی swat انجام گردید. سپس برونداد مدل‌های منتخب cmip6 تحت سناریوهای ssp1_2.6 و ssp5_8.5 برای دوره‌های آینده نزدیک (54-2025) و میانی (84-2055) به کار گرفته شدند. پس از انجام مراحل اعتبارسنجی و واسنجی توسط مدل swat-cup، شبیه‌سازی مدل هیدرولوژیک swat در شرایط تغییر اقلیم انجام گرفت. ضرایب r2 nse, rmse, به ترتیب در دوره واسنجی برای ایستگاه‌های منتخب دولت‌آباد 0.73، 12.154، 0.672 و کرتیان 0.81، 13.25، 0.72 و در دوره اعتبارسنجی برای ایستگاه دولت‌آباد 0.77، 14.205، 0.684 و کرتیان 0.76، 16.43، 0.66 به دست آمدند. بررسی وضعیت متغیرهای اقلیمی بارش و دما در شرایط تغییر اقلیم، افزایش دمای بیشینه و کمینه فصلی و سالانه برای تمامی سناریوها و افزایش بارش را در همه سناریوها به‌جز ssp1_2.6 در دوره آینده نزدیک نشان می‌دهد. مقدار رواناب در دوره آینده نزدیک تحت سناریوی ssp1_2.6 به میزان 10.03% کاهش می‌یابد. مقادیر رواناب در سایر دوره‌ها و سناریوها به‌صورت افزایشی بین 3.37% در سناریوی ssp1_2.6 دوره آینده دور تا 15.56% در سناریوی ssp5_8.5 دوره آینده دور پیش‌نگری شد. این تغییرات عمدتاً ناشی از افزایش شدت و فراوانی بارش‌های شدید و افزایش دما است. نتایج این پژوهش می‌تواند به‌عنوان ابزاری مدیریتی برای سیاست‌گذاری منابع آب در جهت سازگاری با تغییرات اقلیمی استفاده شود.

projecting the impacts of future climate change on runoff in the kashafrud river catchment, iran

climate change directly impacts water resources, exacerbating risks such as floods and droughts. this study aimed to project the effects of climate change on runoff in the upper kashafrud river basin. downscaling was performed using the cmhyd model, and runoff projections were generated via the swat hydrological model. outputs from selected cmip6 models under the ssp1-2.6 and ssp5-8.5 scenarios were applied for the near-future (2025–2054) and mid-future (2055–2084) periods. after swat-cup validation and calibration, the swat model was simulated under climate change conditions. the calibration yielded nse, rmse, and r² values of 0.73, 12.154, and 0.672 for the dowlatabad station and 0.81, 13.25, and 0.72 for the kartian station, respectively. validation results showed values of 0.77, 14.205, and 0.684 for dowlatabad and 0.76, 16.43, and 0.66 for kartian. analysis of climatic variables (precipitation and temperature) under climate change revealed increases in seasonal and annual maximum/minimum temperatures across all scenarios, as well as increased precipitation in all scenarios except ssp1-2.6 during the near-future period. runoff under ssp1-2.6 is projected to decrease by 10.03% in the near future, while other periods and scenarios show increases ranging from 3.37% (ssp1-2.6, mid-future) to 15.56% (ssp5-8.5, mid-future). these shifts are primarily attributed to rising temperatures and intensified extreme precipitation events. the findings provide a critical management tool for water resource policymakers to adapt to climate change impacts.