بررسی دوسویۀ «آگاهی کلی» و «تالم وجودی» در ارجاع به خودشناسی بر مبنای فلسفۀ ملاصدرا

نظریۀ «خودشناسی» از جملۀ اندیشه‌های بنیادین در فلسفۀ ملاصدرا است که توامان نگرش‌های فلسفی و بینش‌های عرفانی او را پیوند می‌زند. در این باره، می‌توان در رابطه با ضرورت و اهمیت خودشناسی ذیل پروژۀ «فلسفی زیستن» نیز تامل کرد؛ بر همین اساس، پرسش مقاله این است که خودشناسی چه نسبتی با فلسفی‌ زیستن دارد؟ یا به عبارت بهتر، چگونه مقوله‏های مهم فلسفی و امور زندگی روزمره می‌توانند فلسفه‌پژوه را به سوی الزام به خودشناسی سوق دهند؟ فرضیۀ مقاله نیز این است که اساساً، خودشناسی را باید بنیاد و شرط اقدام به زیست فلسفی به حساب آورد. در این میان، دو مقوله بیش از همه ضرورت و اهمیت این موضوع را آشکار می‌کنند؛ یکی، آگاهی‌های کلی و دیگری، تالمات وجودی. دو سویۀ «آگاهی کلی» و «تالم وجودی» نه فقط پدیدۀ خودشناسی را ضرورت می‌بخشند، بلکه توامان موجب قوام آن نیز می‌شوند؛ آگاهی کلی به ‌مثابۀ یک جنبۀ معرفتی، از آن نظر که ماهیت آگاهی همواره به هستی مدرِک حواله می‌دهد و اینکه حقیقت آگاهی نیز فقط در بستر خودشناسی و برای خود-شناخته آشکار می‌شود و تالم وجودی به ‌مثابۀ یک جنبۀ روانی، از آن نظر که ماهیت تالم همواره در تجربۀ بی‌واسطۀ من پناه می‌گیرد و در بستر آن است که حضور من که بایستۀ تحقق آرامش در زیست فلسفی است، محقق می‌شود.

examining the two sides of general awareness and existential meditation in reference to self-knowledge on mulla sadra’s philosophy

the theory of self-knowledge is one of the fundamental ideas in mulla sadra’s philosophy, linking his philosophical perspectives with his mystical insights. in this regard, one can reflect on the necessity and importance of self-knowledge within the framework of the philosophical way of life. accordingly, the question posed by this article is: what is the relationship between self-knowledge and living philosophically? or, more precisely, how can key philosophical concepts and aspects of everyday life compel a philosophy scholar toward the necessity of self-knowledge? the article hypothesizes that self-knowledge should be regarded as the foundation and prerequisite for engaging in a philosophical life. in this context, two factors reveal the significance of this issue most clearly: general awareness and existential suffering. these two aspects—“general awareness” and “existential suffering”—not only make self-knowledge imperative but also contribute to its realization. general awareness, as an epistemic aspect, refers to the nature of awareness, which always points to the being of the knower and the fact that the essence of awareness only becomes apparent in the context of self-knowledge and for the self-recognizing subject. existential suffering, as a psychological aspect, draws on the nature of suffering, which always takes refuge in the direct experience of the self. it is within this framework that the presence of the self, which is necessary for achieving peace in a philosophical life, is realized.