انگارۀ «زبان متافیزیکِ» هایدگر و موضع گادامر دربارۀ امکان فراروی از آن

حقانیت و امکان متافیزیک دست‌کم از زمان کانت به این ‌سو به مساله‌ای جدی برای فیلسوفان غربی بدل شده است و بیشتر فیلسوفان به ‌نحو ایجابی یا سلبی ملزم به اتخاذ موضع در مقابل آن شده‌اند. هایدگر از آن دسته فیلسوفان معاصر است که مواجهه‌ای انتقادی با سنت متافیزیک به ‌عنوان «تقدیر تاریخیِ» غرب داشته و چه قبل و چه بعد از گشت فکری‌اش، مدعی «ساخت‌گشایی» تاریخ متافیزیک و حتی فراروی از «زبان» آن بوده است. گادامر اگرچه در خصوص متافیزیک همان رویکرد افراطی استادش را ندارد، باری موضع خود را در پسِ اظهارنظرهای وی پنهان می‌کند؛ گاهی با خوانشی خاص با طرح او همراه است و گاهی در مقابل آن جبهه می‌گیرد. همین امر سبب نوعی ابهام و دوپهلویی در موضع و تفسیرهای گادامر دربارۀ متافیزیک غربی شده است. در هر صورت، گادامر با طرح هایدگر در رابطه با امکان گذار از «زبان» متافیزیک موافق نیست، اگرچه نوعی فراروی را ممکن می‌داند. ما در این نوشتار با رجوع به اظهارنظرهای متفاوت هایدگر و به ‌ویژه گادامر، به ‌روشی توصیفی-تحلیلی می‌کوشیم نخست تلقی هایدگر از طرح «ساخت‌گشایی» تاریخ متافیزیک را ارائه دهیم و سپس موضع و تفسیرهای گادامر در خصوص امکان فراروی از «زبان» متافیزیک را با تکیه بر آثار مختلف او مشخص کنیم. پرسش محوری ما این است که چرا در موضع گادامر نوعی ابهام و دوپهلویی در رابطه با متافیزیک دیده می‌شود و چگونه می‌توان با تکیه بر مبانی هرمنوتیک فلسفی او این دوپهلویی را تبیین کرد.

heidegger’s idea of “language of metaphysics” and gadamerʹs position about the transition from it

the legitimacy and possibility of metaphysics has become a serious issue for western philosophers at least since kantʹs time, and most philosophers have been required to take a stand against it positively or negatively. heidegger is one of those contemporary philosophers who had a critical encounter with the tradition of metaphysics as the “historical destiny” of the west. he claimed to “destroy” the history of metaphysics and even overcome its “language”. gadamer, although he does not have the same extreme approach to metaphysics as his teacher, usually hides his position behind his teacher’s comments. gadamer is sometimes associated with a specific reading of heideggerʹs plan and sometimes takes a front against it. this has caused a kind of ambiguity and ambivalence in gadamerʹs position about western metaphysics. in any case, he does not agree with heideggerʹs position about the possibility of transition from the “language” of metaphysics, although he considers a kind of transition possible. in this article, referring to the different comments of heidegger and especially gadamer, we first try to present heideggerʹs perception of the “destruktion” of metaphysical history analytically, and then to assess gadamerʹs position regarding the possibility of transcending the “language” of metaphysics. the central question of the article is why there is a kind of ambiguity and ambivalence about metaphysics in gadamerʹs position, and how this ambivalence can be resolved by relying on his philosophical hermeneutics principles.