عوامل موثر بر کارایی زیست‌محیطی تولید سیب‌زمینی در شهرستان اردبیل

مقدمه و اهداف: جهت افزایش تولید محصولات کشاورزی، بهبود بهره وری عوامل و ارتقاء کارایی مزارع به صورت یک ضرورت در آمده است.  در این بین محدودیت منابع منجمله آب و زمین، کشاورزان را ملزم به استفاده از نهاده های مطلوب در کنار نهاده های نا مطلوب کرده که در برخی موارد باعث تاثیر منفی بر منابع طبیعی و کارایی زیست محیطی شده است. به همین خاطر هدف مطالعه حاضر تعیین عوامل موثر بر کارایی زیست محیطی تولید سیب زمینی در شهرستان اردبیل است. مواد و روش ها: در راستای نیل به هدف تحقیق، نسبت به برآورد  تابع تولید ترانسلوگ مرزی تصادفی اقدام شد و سپس میزان کارایی زیست محیطی مزارع مشخص و در ادامه عوامل موثر بر آن با برآورد یک رابطه رگرسیونی مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور، داده ها و اطلاعات موردنیاز از طریق تکمیل پرسشنامه از 160 نفر کشاورز سیب زمینی کار شهرستان اردبیل جمع آوری شد. یافته ها: نتایج نشان داد که میانگین کارایی زیست محیطی سیب زمینی کاران برابر با 67.87 است. بدین ترتیب کشاورزان می توانند جهت تولید همان مقدار محصول بکارگیری نهاده های زیانبار (کود و سموم شیمیایی) را با ثابت نگهداشتن مقادیر دیگر نهاده ها، حدود 32 درصد کاهش دهند. بر اساس نتایج، عوامل سن، تحصیلات، شغل اصلی و میزان سطح زیرکشت تاثیر مثبت بر کارایی زیست محیطی نشان داد در حالیکه تعداد قطعات کشت سیب زمینی دارای اثر منفی بر کارایی زیست محیطی است. مقادیر کشش های محاسبه شده برای متغیرهای نیروی کار، بذر، زمین، کودشیمیایی و سموم نشان داد که بیشترین میزان کشش برای نهاده نیروی کار برابر 0.690 و کمترین آن برای نهاده سموم برابر 0.064 است ضمن‌اینکه تولید سیب زمینی در منطقه مورد مطالعه با بازده صعودی نسبت به مقیاس مواجه است. نتیجه گیری: با توجه به وضعیت حاکم بر تولید سیب زمینی و میزان کارایی زیست محیطی زمینه مناسبی برای کاهش بکارگیری نهاده های مضر نظیر کودها و سموم شیمیایی وجود دارد. در نتیجه همین مسئله ضمن کاهش هزینه های تولید، محصول سالم تری به بازار عرضه خواهد شد. نظر به تاثیر مثبت عوامل تحصیلات و سطح زیرکشت و اثر منفی تعداد قطعات، ارتباط بیشتر با زارعین با تحصیلات بالاتر و دارای مزارع بزرگ تر و یکپارچه می تواند صرفه های ناشی از مقیاس تولید محصول سیب زمینی را قوت بخشیده و به اقتصادی تر شدن تولید آن کمک نماید.

effective factors on the environmental efficiency of potato production in ardabil county

background and objective: in order to increase the production of agricultural products, factor productivity growth and increasing the efficiency of farms is necessary. the security of resources, including water and land, has forced farmers to use desirable inputs along with undesirable inputs, which in some cases has caused a negative impact on natural resources and therefore environmental efficiency. therefore, the objective of this study is to determine the effective factors on the environmental efficiency of potato production in ardabil county. materials and methods: in order to achieve the objective of study, the stochastic frontier translog production function has been estimated and measure the environmental efficiency and the factors affecting it. for this purpose, the data collected from 160 potato farmers of ardabil county by completing a questionnaire. results: the results showed that the mean of environmental efficiency of farmers was 67.87%. therefore, producers can decrease the use of undesirable inputs (fertilizers and pesticides) about 32% by using other inputs values constant. based on the results, the factors of age, education, main job and the amount of cultivated area showed a positive effect on environmental efficiency. the values of elasticity calculated for the variables of labore, seed, land, chemical fertilizers and pesticides showed that the greatest quantity of elasticity was for labore equal 0.690 and the lowest for the pesticide equal 0.064. thus the production is faced with increasing returns of scale. conclusion: considering the condition of potato production and the amount of environmental efficiency, there is a suitable ground for reducing the use of undesirable inputs such as fertilizers and chemical pesticides. due to this issue, while reducing production costs, a health product will be product. considering the positive effect of education and the amount of cultivation and the negative effect of the number of plots, more communication with farmers with higher education and integrated farms can strengthen the economies of scale of potato production and make it more economical.