ارزیابی پایداری بوم نظام مکانیزه و سنتی تولید گل محمدی بر اساس تحلیل امرژی در شهرستان نهبندان

مقدمه و اهداف: استفاده از رویکرد تحلیل امرژی در ارزیابی پایداری نظام های زراعی، منجر به اعمال مدیریت صحیح در راستای افزایش پایداری تولید در این نظام ها می شود. توسعه کشت گل محمدی با نام علمی rosa damascene mill. از خانواده rosaceace  در مناطق گرم خشک کشور باعث تحول اقتصادی این مناطق می گردد. به همین دلیل ضرورت تولید این گیاه در نظام های زراعی نواحی گرم و خشک کشور ایجاد شده است. این مطالعه با هدف تبیین وضعیت پایداری بوم نظام های مکانیزه و سنتی تولید گل محمدی در نهبندان اجرا شد. مواد و روش ها: این مطالعه در سال 1401 در دو بوم نظام مکانیزه و سنتی تولید گل محمدی در شهرستان نهبندان، استان خراسان جنوبی، بر اساس تحلیل ساختار ورودی‌ها و شاخص‌های مبتنی بر امرژی انجام گردید. برای جمع‌آوری داده‌ها، از پرسشنامه‌ها و اندازه‌گیری‌های میدانی نهاده‌ها و خروجی‌های تولیدی در هر دو نظام استفاده شد. همچنین، تحلیل امرژی با استفاده از ضرایب تبدیل استاندارد و نرم‌افزارهای محاسباتی انجام گرفت. یافته ها: کل ورودی امرژی نظام مکانیزه و سنتی گل محمدی، در این مطالعه به‌ترتیب 1016 × 7.17 و 1016 × 5.11 امژول خورشیدی در هکتار در سال محاسبه شد. مقادیر شاخص های نسبت عملکرد امرژی (eyr) نسبت بار محیط زیستی استاندارد (elr) و اصلاح شده (elr*) و شاخص پایداری محیطی استاندارد (esi) و اصلاح شده (esi*) نشان دهنده این است که بوم نظام سنتی در مقایسه با بوم نظام مکانیزه دارای راندمان اکولوژیکی بالاتر بوده و به شرایط بهینه نزدیک تر است نتیجه گیری: در نظام مکانیزه تولید گل محمدی، توجه به راهکارهای عملی در مدیریت جامع بوم‌نظام تولیدی به ویژه حفاظت از مواد آلی خاک و جلوگیری از تلفات آن، می‌تواند در پایداری اکولوژیکی این نظام‌ تاثیر چشمگیری داشته باشد. در نظام‌ تولید سنتی، ارتقاء دانش فنی بهره‌بردار جهت بهبود پایداری اقتصادی در این نظام توصیه می‌شود.

evaluating the sustainability of the mechanized and traditional agroecosystem of damask rose production based on emergy analysis in nehbandan

background and objectives: using emergy analysis to assess agroecosystem sustainability helps implement management practices that improve production resilience. the damask rose scientifically name as rosa damascene mill. from rose family, is cultivated in hot and arid regions of the nation, leading to the economic development of these areas. thus, this plant must be grown in arid regions. this study examined damask rose production’s mechanized and traditional agroecosystems in nehbandan, iran, for sustainability. materials and methods: the study was conducted in nehbandan, situated in the south khorasan province, to compare the mechanized and traditional methods of damask rose production. the study analyzed the inputs’ structure and emergy-based indicators in both mechanized and traditional rose production methods. data were collected through questionnaires and field measurements of inputs and outputs in both systems. emergy analysis was performed using standard transformity coefficients and computational software. results: the study computed the emergy input for the traditional and mechanized damask rose systems as 7.17e+16 and 5.11e+16 sej/ha/yr, respectively. the emergy yield ratio (eyr), environmental load ratios (elr elr*), and environmental sustainability indices (esi esi*) indicate that the traditional ecosystem exhibits greater ecological efficiency and is more proximate to optimal conditions when compared to the mechanized ecosystem. conclusion: practical solutions in comprehensive management, particularly in soil organic matter protection and loss prevention, can significantly impact the ecological sustainability of the mechanized damask rose production system. to increase economic stability in the traditional production system, users should improve their technical skills. environmental load, agricultural ecosystem, emergy analysis, thermodynamic laws, sustainable agriculture.