ارزیابی ژنتیکی صفات فنو فیزیولوژیکی و عملکرد ذرت در شرایط آبیاری مطلوب و کم آبی

اهداف: به منظور آگاهی از پارامترهای ژنتیکی و وراثت پذیری صفات مرتبط با عملکرد، جهت گزینش غیر مستقیم برای عملکرد و تولید هیبریدهای برتر ذرت،صفات مختلف عملکرد دانه، فیزیولوژیکی و فنولوژیکی در هفت نسل ذرت با استفاده از روش تجزیه میانگین نسل‌ها تحت شرایط کنترل شده و تنش متوسط و شدید کم‌آبی مورد مطالعه قرار گرفت.مواد و روش ها: ارزیابی نسل‌های حاصل از تلاقی دو لاین اینبرد ذرت شامل b73 و mo17، سینگل کراس 704 (به عنوان نسل f1) و نیز نسل‌های f2، bc1 ، bc2 و f3 در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 20 تکرار طی دو سال زراعی 99- 1398 در ایستگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز انجام گرفت.یافته ها: نتایج تجزیه واریانس مرکب و مقایسات میانگین داده‌ها تحت سه رژیم آبیاری مختلف نشان داد که تنش کم‌آبی باعث کاهش معنی‌دار صفات عملکرد دانه و فیزیولوژیکی و افزایش معنی‌دار صفات فنولوژیکی گردید. تجزیه میانگین نسل‌ها سهم بالای اثرات ژنی غیر افزایشی را در کنترل ژنتیکی صفات مورد مطالعه نشان داد. این امر لزوم گزینش در نسل‌های در حال تفکیک پیشرفته و تولید ارقام هیبرید در ذرت را در جهت بهره‌برداری از واریانس غالبیت، نشان می‌دهد. همچنین، سهم بارز اثرات ژنی افزایشی در کنترل توارث تعداد روز تا کاکل‌دهی بیانگر این است که برای اصلاح این صفت و بهره‌گیری از واریانس افزایشی، گزینش در نسل‌های در حال تفرق اولیه و والدین اینبرد می‌تواند موثر باشد. نتیجه گیری: بر اساس مجموعه صفات مورد بررسی لاین اینبرد mo17 و هیبرید sc704 در مقایسه با سایر لاین‌های مورد مطالعه، تحمل بالایی به تنش کم‌آبی (از مرحله 5 الی 6 برگی تا مرحله کاکل‌دهی) نشان داده و از پایداری عملکرد دانه برخوردار بودند.

genetic analysis of yield and some agronomic traits of hybrid maize under well- irrigated and water deficit conditions

background and objective: in order to the know the genetic parameters and heritability of yield-related traits for indirect selection of yield and production of superior maize hybrids, grain yield, physiological and phenological traits in seven generations of maize using the generations mean analysis method under controlled conditions and, moderate and severe water deficit stress were studied.materials and methods: evaluation of the generations drived from a cross between two inbred lines of maize including b73 and mo17, sc704 (as f1 generation), f2, bc1, bc2 and f3 using a randomized complete block design with 20 replications was conducted during two crop years of 2018-2019 at the agricultural research station of university of tabriz.results: the results of combined analysis of variance and mean comparisons of data under three different irrigation regimes showed that water deficit stress significantly reduced grain yield and physiological traits, and a significant increase in phenological traits. generation mean analysis showed a high contribution of non-additive gene effects in the genetic control of the studied traits. this indicated that the necessity of selection in advanced segregating generations and the production of hybrid varieties in maize to take advantage of the dominance variance. also, the significant contribution of additive gene effects in controlling the inheritance of the number of days to silk emergence indicated that selection in early segregating generations and inbred parents can be effective for breeding of this trait and taking advantage of additive variance.conclusion: based on the studied traits, inbred line mo17 and hybrid sc704 compared to other studied lines showed high tolerance to water deficit stress (from 5-6 leaf stage to silk emergence) and had the grain yield stability.