تجزیه پایداری عملکرد دانه لاین های اینبرد نوترکیب گندم نان

اهداف: بررسی پایداری و سازگاری یک ژنوتیپ در شرایط محیطی مختلف به‌منظور معرفی آن برای کاشت در شرایط محیطی خاص و شناخته شده در برنامه‌های به‌نژادی از نیازهای اساسی بوده و برای رسیدن به یک تولید پایدار جهت رسیدن به خودکفایی پایدار در تولید محصولات استراتژیک به‌ویژه گندم ضروری می‌باشد. مواد و روش‌ها: در پژوهش حاضر به‌منظور بررسی پایداری و تشخیص ژنوتیپ‌های پرمحصول و سازگار، عملکرد دانه 32 لاین اینبرد نوترکیب حاصل از تلاقی دو رقم روشن و سوپرهد در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شش منطقه (تبریز، اهر، اردبیل، مغان، شبستر و ارومیه) به مدت دو سال زراعی مورد بررسی قرار گرفتند. تجزیه پایداری با استفاده از روش‌های ضریب تغییرات محیطی، روش‌های رگرسیونی ابرهات راسل، پرکینز جینکز و فینلی ویلکینسون، واریانس پایداری شوکلا، اکووالانس ریک، روش‌های غیرپارامتری میانگین و انحراف معیار رتبه و روش نسبت شاخص عملکرد انجام شد. یافته‌ها: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که بین مکان‌ها از نظر عملکرد اختلاف معنی‌داری وجود داشت. همچنین اختلاف بین ژنوتیپ‌ها و همچنین اثر متقابل ژنوتیپ × سال، ژنوتیپ × مکان و اثر متقابل ژنوتیپ × سال × مکان معنی‌دار گردید که نشان‌دهنده تفاوت بین عملکرد ژنوتیپ‌ها در محیط‌های مختلف بود که نشان از ضرورت تجزیه پایداری داشت.نتیجه‌گیری:نتایج تجزیه واریانس های ساده و مرکب اختلاف معنی داری بین لاین ها از لحاظ عملکرد دانه نشان داد. در مقایسه میانگین کل لاین ها، بیشترین عملکرد را لاینهای شماره 3، 12، 38، 42، 47، 95 و روشن دارا بودند و کمترین میانگین عملکرد دانه مربوط به لاین 50 با 3.023 تن در هکتار بود. لاین 54 نسبت به سایر لاین ها سازگاری عمومی خوبی را نشان دادند. لاین های شماره 3، 38، 42، 95 ضریب رگرسیون آنها کمتر از یک بود و انحراف از خط رگرسیون آنها بیشتر بود. یکی از جنبه های کاربردی این پژوهش شناسایی لاین های امیدبخش جهت انجام مطالعات تکمیلی به نژادی به منظور آزادسازی رقم و معرفی به زارعین می باشد. با‌توجه‌به همسویی نسبی نتایج حاصل از روش‌های مختلف می‌توان اظهار داشت که در این پژوهش لاین‌های 10، 12، 31 و رقم روشن به‌عنوان پایدارترین ژنوتیپ شناخته شدند و لاین 51 به عنوان ناپایدارترین لاین و مخصوص مناطق نامساعد تشخیص داده شد.

analyzing grain yield stability of bread wheat recombinant inbred lines

background objective: investigating the stability and compatibility of a genotype in different environmental conditions in order to introduce it for planting in specific and known environmental conditions in multi breeding programs is one of the basic needs and to achieve sustainable production in order to achieve sustainable self sufficiency in it is necessary to produce strategic products, especially wheat.methods materials: in the present study, in order to investigate the stability and identify high yielding and compatible genotypes, the yield of 32 lines of recombinant inbred from the crossing of two cultivars roshan and superhead in the form of a randomized complete block design with three replications in six the region (tabriz, ahar, ardabil, faghan, shabestar and urmia) were investigated for two years. results: the results of the present study showed that there was a significant difference between the locations in terms of performance. also, the difference between genotypes, as well as the interaction effect of genotype × year, genotype × location, and the interaction effect of genotype × year × location were significant, which indicated the difference between the performance of genotypes in different environments, which indicated the necessity of stability analysis.conclusion: according to the relative alignment of the results obtained from different methods, it can be stated that in this research, lines 10, 12, 31 and the roshan variety were recognized as the most stable genotypes and line 51 as the most unstable line and it was recognized as special for unfavorable areas.