تاثیر نشاکاری، آرایش کاشت و تراکم بوته بر عملکرد و اجزای عملکرد ذرت علوفه‌ای در شرایط کشت تاخیری

اهداف: این تحقیق با هدف تعیین اثرگذاری آرایش کاشت و میزان تراکم بوته در شرایط کشت نشایی بر عملکرد و اجزای عملکرد علوفه تولیدی و شاخص های مصرف آب در کشت تاخیری ذرت در استان همدان انجام شد.مواد و روش ها:آزمایش در قالب کرت‌های خردشده فاکتوریل برپایه بلوک های کامل تصادفی در ایستگاه اکباتان مرکز تحقیقاتو آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان اجرا شد.. آرایش کاشت در سه سطح شامل یک ردیفه معمول با فاصله کاشت بین ردیف 70 سانتیمتر، 70 سانتی متر دو ردیفه و 140 سانتی متر دوردیفه به عنوان عامل اصلی و تراکم بوته در سه سطح شامل 85000 ، 110000 و135000 بوته در هکتار، به همراه شیوه کاشت در دو سطح، شامل کشت مستقیم بذر و کشت نشایی به‌عنوان عوامل فرعی در نظر گرفته شدند.یافته ها: بیشترین میزان عملکرد علوفه تر به ترتیب با 75661 و 72359 کیلوگرم در هکتار متعلق به آرایش 70 سانتیمتر دوردیفه و آرایش 140 سانتیمتر دوردیفه بود. با این همه، بالاترین مقادیر عملکرد پروتئین (2694 کیلوگرم در هکتار)، نسبت وزن بلال به علوفه تر (33.53 درصد) و همچنین کارایی مصرف آب و بهره وری اقتصادی آن (به ترتیب 22.33 کیلوگرم بر مترمکعب و 10048 تومان بر مترمکعب آب) متعلق به آرایش 140 سانتیمتر دوردیفه بود. در میان تراکم های مختلف، تراکم 110000 بوته علیرغم کمتر بودن نسبی مقادیر عملکرد تر و خشک آن در مقایسه با تراکم 135000 بوته، از نظر مقادیر کیفی نسبت وزن بلال به علوفه تر و میزان پروتئین (به ترتیب 32.8 و 12.54 درصد) و عملکرد پروتئین (2789 کیلوگرم در هکتار) برتر از تراکم 135000 بوته بود. مقادیر مناسب ارتفاع و قطر ساقه (به ترتیب 273 و 2.65 سانتیمتر) در تراکم 110000 بوته، از مقاومت نسبی آن به ورس حکایت داشت. بهره گیری از کشت نشایی سبب دستیابی به مقادیر بالاتر علوفه تر و خشک تولیدی (به ترتیب 72160 و 22066 کیلوگرم در هکتار) گردید که این امرسبب افزایش عملکرد پروتئین،کارایی مصرف آب و بهره وری اقتصادی آن به ترتیب به میزان 3.5، 19.3 و 19.2 درصد نسبت به کشت بذری گردید.نتیجه گیری: در شرایط کشت تاخیری، نشاکاری ذرت علوفه ای تحت تراکم 110000 بوته در هکتار در آرایش 140 سانتیمتر دوردیفه، می تواند علاوه بر حفظ مقاومت بوته ها به ورس، عامل برداشت علوفه با عملکرد بالا و ارزش غذایی مطلوب پیش از وقوع سرمای پاییزه باشد که این امر همراه با افزایش قابل توجه کارایی مصرف آب است.

the effect of transplanting, planting arrangement and plant density on forage corn yield and yield components in delayed cultivation conditions

background and objective: the present study was performed to determine the effect of planting arrangement and plant density in transplanting method on forage corn yield and yield components and water consumption indicators for delayed cultivation in hamadan province.materials and methods: this study was carried out as split-plot factorial based on randomized complete block design at the ekbatan station of agriculture and natural resources research and education center of hamedan. the planting arrangement in three levels including a one- row with spacing of 70 cm, two- row with spacing of 70 cm and two- row with spacing of 140 cm as the main factor and plant density in three levels including 85000, 110000 and 135000 plants per hectar, along with the planting method in two levels, including direct seed cultivation and transplanting were considered as secondary factors.results: the highest yield of fresh forage with 75661 and 72359 kg.ha-1 belonged to the planting arrangments of two- row with spacing of 70 and 140 cm, respectively. however, the highest values of protein yield (2694.78 kg.ha-1), ear to fresh forage weight ratio (33.53 %), as well as water use efficiency and economic water productivity (22.33 kg.m-3 and 10048.9 toman.m-3 of water) were belonged to the planting arrangement of two- row with spacing of 140 cm. among the different plant densities, the density of 110000 plants per hectar, despite the relatively lower values of fresh and dry forage compared to the density of 135000 plants, in terms of the ear to fresh forage weight ratio and protein content (32.80 and 12.54 %, respectively) and protein yield (2789.86 kg.ha-1) was superior to the density of 135000 plants which indicated its high nutritional value for livestock. appropriate values of height and diameter of stem (273.13 and 2.65 cm, respectively) in the density of 110000 plants can maintain plant resistance against lodging. the transplanting showed higher quantities of fresh and dry forage and protein yield (72160, 22066 and 2585 kg.ha-1, respectively) compared to direct seeding, also, it improved the amount of water use efficiency (wue) and economic water productivity by 19.3 and 19.2 %, respectively.conclusion: in the conditions of delayed cultivation of forage corn, transplanting under the density of 110000 plants per hectar in the planting arrangement of two- row with spacing of 140 cm, in addition to maintaining the resistance of plants against lodging, caused harvesting forage with high yield and optimal nutritional value before the autumn cold and significantly increased the water use efficiency.