تغییرات رخساره‎‍ای، محیط‎‍های رسوبی و چینه‎‍نگاری سکانسی نهشته‎‍های کربنیفر زیرین ناحیۀ کلمرد، ایران مرکزی، بخش dسازند گچال

نهشته‎‍های کربنیفر پیشین ناحیۀ کلمرد با سازند غیررسمی گچال شناسایی می‎‍شوند که در رخنمون‎‍های مختلف، خصوصیات متفاوتی دارد. به‎‍طور کلی، این سازند چهار عضو متفاوت (a، b، c و d) را شامل می‎‍شود. این اعضا به‎‍طور عمده از سنگ‎‍های کربناته و تبخیری تشکیل یافته‎‍اند. در برش گدار گچال، عضوهای b، c و d این سازند رخنمون دارند. در این رخنمون، عضو b از 20 متر دولومیت ماسه‎‍ای ضخیم تا توده‎‍ای، عضو c از 150 متر ژیپس توده‎‍ای سفید‎‍رنگ و عضو d از 50 متر نهشته‎‍های کربناته با میان‎‍لایه‎‍هایی از نهشته‎‍های تبخیری (ژیپس) تشکیل شده‎‍اند. مرز زیرین این سازند در برش گدار گچال رخنمون ندارد؛ اما مرز فوقانی آن با سازند خان، هم‎‍شیب و ناپیوسته است. با توجه به ویژگی‎‍های لیتولوژیکی، سه واحد سنگی در عضو d سازند گچال، برش گدار گچال، شناسایی شده است. براساس بررسی‎‍های سنگ‎‍شناسی و مطالعات میکروسکوپی، نهشته‎‍های کربناتۀ بخش d سازند گچال‎‍ به 20 ریز‎‍رخسارۀ کربناته تقسیم می‎‍شود. تلفیق مطالعات صحرایی و میکروسکوپی، سبب شناسایی زیرمحیط(‎‍های) پهنۀ جزر و مدی، زیرمحیط لاگون باز تا نیمه‎‍محصور، زیرمحیط پشته‎‍های زیر‎‍دریایی و زیرمحیط دریای باز در سنگ‎‍های این بخش از سازند در ناحیۀ مورد مطالعه شده است که در تناوب با رخساره‎‍های تبخیری (ژیپسی) مشاهده می‎‍شوند. تغییرات عمودی ریز‎‍رخساره‎‍ها و منحنی تغییرات عمق مربوط به آن، نشان‎‍دهندۀ ضخامت زیاد رخساره‎‍های مربوط به زیرمحیط‎‍های سوپراتایدال، اینترتایدال و لاگونی و ضخامت کم رخساره‎‍های متعلق به زیرمحیط دریای باز است. نهشتۀ سنگ‎‍های بخش d سازند گچال در برش گدار گچال در یک رمپ کم‎‍شیب از نوع هموکلینال، واقع در حاشیۀ جنوبی اقیانوس پالئوتتیس، بر جای گذاشته شده است. توالی کربناته- تبخیری بخش d سازند گچال از سه سکانس رسوبی تشکیل شده است که با مرزهای سکانسی نوع دوم از یکدیگر مجزا می‎‍شوند. نهشته‎‍های متعلق به این بخش، ازطریق مرز سکانسی نوع 1 از بخش c سازند گچال و نیز سازند خان، تفکیک می‎‍شوند. سه سکانس رسوبی شناسایی‎‍شده در این عضو از سازند، سن ویزئن پسین را نشان می‎‍دهند که با سوپرسکانس کاس‎‍کاس‎‍کیا iv‎‍ انطباق‎‍دادنی است. مرز فرسایشی میان سازندهای گچال و خان با افت سطح آب دریا، در مقیاس جهانی انطباق نسبی دارد.

facies changes, sedimentary environments and sequence stratigraphy of the lower carboniferous deposits in the kalmard area, central iran, member d of gachal formation

lower carboniferous deposits of kalmard area identified with informal gachal formation which in different outcrops have different lithologic features. this formation is consists of four members a, b, c and d that predominantly consists of carbonate and evaporite rocks. in the gachal section, the b, c, and d members are outcropped. member b consist of 200 m massive to thick-bedded dolostone, c member 150 m white massive gypsum, and d member from 50 m carbonate deposits with intercalation of evaporite interlayers. the lower boundary is not exposed but the upper boundary with khan group is unconformable. in this paper, member d, in the godar-e-gachal is investigated. based on lithologic and microscopic studies, 20 carbonate microfacies are identified which belong to the tidal flat, open to the semi-restricted lagoon, bar/shoals and open marine sub-environments. vertical changes of microfacies and depth change curve represent that the supratidal, intertidal and lagoonal microfacies are thicker than open marine microfacies. member d of the gachal formation were deposited in the homoclinal ramp that was situated in the southern margin of paleo-tethys ocean in the visean–serpukhovian? in the hot and dry climatic conditions that is comparable with the conditions of modern persian gulf homoclinal ramp. the member d deposits of gachal formation consist of three depositional sequences that differentiated with sequence boundary type 2. relationships between member d and c in the lower part and with khan group in theupper part are identified with sequence boundary type 1. the above-mentioned third depositional sequences shows the late visean age that correlateable with the kaskaskia iv supersequence. the boundary between gachal formation and khan group is correlateable with falling of sea-level in the global scale in the late visean–serpukhovian? stages which represent a clear disconformity and erosional surface between gachal formation and khan stratigraphic group.