نویافته‌هایی دربارهٔ مرقّع میرزامهدی خان استرآبادی (سن‌پطرزبورگ)

اوضاع آشفته دوران انقلاب مشروطه امکان را برای سودجویان فراهم می‌کند که برخی آثار کتابخانه سلطنتی از کتابخانه خارج و به فروش برسد؛ از جمله  مرقّع معروف به سن‌پطرزبورگ، که در سال 1910م   به  امپراطور روس فروخته می‌شود.  مرقّع در هنگام خروج از ایران شامل 100 برگ (200 قطعه  نقاشی و خوشنویسی) بوده است، بعدها محققان پی ‌بردند که 26 برگ (52قطعه) دیگر از این مرقّع در سایر مجموعه‌ها موجود است؛ برگ‌هایی از مرقّع که  به سایر خریداران فروخته شده است. تاکنون اعتقاد محققان بر این بوده که هیچ برگی از این مرقّع در ایران  باقی نمانده است. اما در کاخ گلستان مرقّعی با 14برگ (27قطعه) به شماره 1565 موجود است که بر اساس شواهد حداقل 4 قطعه از آن  مربوط به مرقّع میرزامهدی (سن پطرزبورگ) است. به نظر می‌رسد مرقّع میرزامهدی که به دربار فتحعلیشاه می‌رسد، در اختیار عباس نوری قرار گرفته،  او نقل‌های (کپی‌های) خود از آثار میرعماد را، به خواست فتحعلیشاه از همین مرقّع انجام داده و سپس مرقّع در سال 1238ق باز شده و چندین قطعه از عباس نوری و رشیدا، میرعلی و  میرعماد به آن افزوده می‌شود. تا پیش از این آگاهی، مجموعه 126برگ از مرقّع میرزامهدی، شناخته شده بود، اما با شناخت مجموعه آثار باقیمانده از این مرقّع در تهران،  4 قطعه  از آثار میرعماد به این مجموعه افزوده می‌شود. همچنین، نتیجه می‌گیریم مرقّع میرزامهدی با برگ‌های الحاقی، تا پیش از هم گسیختن حداقل شامل  140 برگ بوده است. نتیجه دیگر اینکه عامل احیای نستعلیق سبک صفوی در دوره فتحعلیشاه قاجار مرقّع میرزامهدی خان  است. 

a newly discovered part of the mirza mehdi khan astarabadi muraqqa (st. petersburg) in the golestan palace

the turbulent conditions during the constitutional revolution (1859 to 1910 ad) an opportunity for profiteers to remove and sell some handwritten works from the royal library. one of these works is the famous muraqqa known as the st. petersburg album،which was sold to nicholas ii،the tsar of russia،in 1910 ad. this album originally consisted of 100 pieces of indian paintings and iranian calligraphy when it left iran. later،researchers discovered that an additional 26 pages of this album are present in other collections. those pages are separated and sold to buyers during the sale of a manuscript. until recently،scholars believed that no pages from this muraqqa remained in iran،and the entire manuscript had left the country. however،recent research by alireza hashemi nezhad has revealed that there is a muraqqa in the golestan palace which contains 27 pieces،including at least two leaves (four pieces) of mir emads finest works،which originally belonged to the mirza mehdi muraqqa (saint petersburg muraqqa). based on evidence from the golestan palace manuscript،it appears that the mirza mehdi muraqqa found its way to the qajar court during fath ali shah's reign. it was then given to 'abbas nuri،who copied his famous works from mir emads originals. the muraqqa was later disassembled in 1238 ah (1823 ad)،as indicated by data found on one of the added pieces. several folios by 'abbas nuri،rashida،mir 'ali،and additional works by mir 'imād were then incorporated into the manuscript. before this discovery،126 pages of the mirza mehdi muraqqa were known to exist،with 100 pages located in russia and 26 in other collections around the world. a significant portion of this manuscript،comprising 121 pages and one page of single-sided margent،was published in 1996. although،the recent discovery of additional foliosin tehran has led to the identification of at least four top-tier works by the renowned calligrapher mir emad al-hasani safi qazvini،which have been added to this collection.