پایش و ارزیابی نظام آموزش عالی هنر در ایران

گروه تحصیلی هنر یکی از گروه‌های تحصیلی شش‌گانه موجود در ساختار نظام آموزش عالی کشور است و زیرگروه‌های تحصیلی معماری، شهرسازی، هنرهای کاربردی، هنرهای تجسمی، هنرهای نمایشی و موسیقی در ذیل آن قرار دارد. طبق آمار، دانشجویان گروه تحصیلی هنر هفت درصد از کل دانشجویان کشور را تشکیل می‌دهند. اسناد بالادستی همواره بر موضوع تحول و نوسازی نظام آموزش تاکید دارند، از این رو پایش و ارزیابی نظام آموزش کشور در سند نقشه جامع علمی کشور از اهمیت بالایی برخوردار است. هدف از این پژوهش وضعیت‌شناسی و آسیب‌شناسی نظام آموزش عالی هنر در  ایران است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و آمار ارائه شده از داده‌های موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی اخذ شده است. از نظر محدوۀ زمانی این پژوهش  بازه زمانی سال‌های 1390 تا 1399 یعنی دوره 10 ساله بعد از تصویب نقشه جامع علمی کشور مورد بررسی قرار می‌دهد. در بخش اول پژوهش حاضر به وضعیت مولفه‌های آموزش عالی هنر که عبارت‌اند از «نیروی انسانی» (دانشجو، هیئت‌علمی)، «رشته تحصیلی و منابع درسی» و «فضا و امکانات» پرداخته شده و در بخش دوم آسیب‌های موجود در این حوزه بر مبنای اصول نقشه جامع علمی کشور مورد بررسی قرار گرفته است.  یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد، فقدان سند آمایش آموزش عالی هنر، فقدان توجه به ماموریت گرایی دانشگاه‌های هنر، بی‌توجهی به بومی‌سازی الگوهای آموزش هنر در کشور، عدم تناسب داده‌های آماری نظام آموزش عالی هنر با شاخص‌های قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه، عدم توزیع رشته‌های هنر و مراکز آموزش عالی هنر در کشور بر مبنای اصل توسعه عدالت آموزشی، عدم تدوین شاخص پذیرش دانشجوی هنر متناسب با بازار اشتغال، مهارت‌افزایی و کارآفرینی،‌ ناکارآمدی نظام سنجش و پذیرش دانشجوی هنر، عدم تناسب شیوه‌نامه ارتقای مرتبه اعضای هیئت‌علمی با ماهیت رشته هنر و مهارت‌های اعضای هیئت‌علمی هنر، فقدان نظام تضمین کیفیت در دانشگاه‌های هنر و بی‌توجهی به گسترش رشته‌های هنر با توجه به آمایش سرزمینی از جمله آسیب‌های نظام آموزش عالی هنر در کشور است. 

monitoring and evaluation the situation of higher art education in iran

the “art academic branch” is one of the six academic branches in iran’s higher education system. this group encompassing subgroups such as architecture،urban planning،applied arts،visual arts،performing arts،and music. according to statistics،students in the art education group constitute seven percent of the total student population in iran. national policy documents consistently emphasize the need for transformation and modernization of the education system; therefore،monitoring and evaluating the education system in the comprehensive scientific plan is of great importance. the aim of this research is to assess the status and identify the challenges of the higher art education system in iran. the research method is descriptive-analytical،and the statistics presented are derived from data provided by the institute for research and planning in higher education. in terms of the time frame،this research examines the period from 2011 to 2020،which is a ten-year span following the approval of the comprehensive scientific plan. in the first section of the present research،the status of the components of higher art education،which include human resources (students،faculty)،academic disciplines and educational resources, and space and facilities, is addressed. in the second section،the existing challenges in this field are examined based on the principles of the comprehensive scientific plan. the findings of the research indicate that the lack of a strategic document for the higher art education،insufficient attention to the mission-oriented approach of art universities،neglect of localizing art education models in iran،the inconsistency of statistical data from the higher art education system with the indicators of the sixth five-year development plan،the uneven distribution of art disciplines and higher education institutions based on the principle of educational justice،the absence of admission criteria for art students aligned with the job market،skill enhancement،and entrepreneurship،the ineffectiveness of the assessment and admission system for art students،the mismatch of the promotion guidelines for faculty members with the nature of art disciplines and the skills of art faculty members،the lack of a quality assurance system in art universities،and the disregard for the expansion of art disciplines considering territorial planning are among the challenges facing the higher art education system in iran.