معرفی قطعات خوشنویسی و هنرمندان مرقّع نسخهٔ خطی 1060 کتابخانۀ تبریز

از نیمهٔ دوم قرن نهم هجری قمری، هنر مرقّع‌سازی رواج بسیاری یافت و در سده‌های دهم و یازدهم به اوج رسید، اما با ظهور صنعت چاپ  از  رونق و اوج درخشش افتاد. بسیاری از مرقّعات به دستور پادشاهان و به دستیاری هنرمندان درباری ساخته می‌شدند اما مرقّعات دیگری هم در کتابخانه‌ها موجود است که توسط بزرگان هر دوره تهیه شده و معمولاً کیفیت هنری بدنۀ این ‌گونه مرقّعات نسبت به مرقّعات درباری ضعیف‌تر است. با این حال خودِ آثار هنری موجود در این مرقّعات، گاهی ارزش بسیار دارند. مرقّعی که در این پژوهش شناسانده شده از این ‌گونه است. از میان مرقّعات به‌یادگارمانده در کتابخانه‌های ایران، مرقّع معرفی‌نشده‌ای موجود است که به شمارهٔ اموال  1060 در کتابخانهٔ مرکزی تبریز نگاهداری می‌شود. این نسخهٔ ارزشمند پس از فوت مرحوم حاج محمد نخجوانی در سال 1341خ بنا به وصیت وی به کتابخانهٔ مرکزی تبریز اهدا می‌شود. احتمالاً این مرقّع در اواخر دورۀ قاجار و به احتمال کمتر در اوایل دورۀ پهلوی، از آثار خوشنویسان مطرح دورۀ صفوی و قاجار، گردآوری شده که در آن میان آثاری از وصال شیرازی، درویش عبدالمجید طالقانی، میرعماد، محمدحسین حکاک شیرازی، علی، شاهزاده‌خانم والده علی بخش میرزا، و ابوالقاسم رضوی  به چشم می‌خورد.این پژوهش بر آن است تا به معرفی 58 قطعۀ خوشنویسی این هنرمندان بپردازد که هر یک به شیوه‌های گوناگون، قطعه‌ای را قلمی کرده‌اند. 

an introduction on the calligraphy pieces and artists of album 1060 of tabriz library

the art of muraqqa (album) making became very popular from the second half of the ninth century ah،and reached its peak in the tenth and eleventh centuries. however،with the advent of the printing industry،it declined from its peak and brilliance. many muraqqas were made by order of kings and with the assistance of court artists،but other muraqqas are also available in libraries،which were prepared by the elders of each period،and usually the artistic quality of the body of these types of muraqqas is weaker than the court muraqqas. however،the artworks themselves in these muraqqas are sometimes very valuable. among the muraqqas left in iranian libraries،there is an unidentified muraqqa that is kept under property number 1060 in the central library of tabriz. this valuable copy was donated to the central library of tabriz after the death of the late haj mohammad nakhjavani in 1341 ah،according to his will. it is likely that this muraqqa was collected in the late qajar period and،less likely،in the early pahlavi period from the works of prominent calligraphers of the safavid and qajar periods،including works by vesal shirazi،darvish abdol majid taleghani،mir emad،mohammad hossein hakak shirazi،ali shahzadeh khanum valedeh ali bakhsh mirza،and abolqasem razavi.this research aims to introduce 58 pieces of calligraphy by these artists،each of whom has written a piece in various styles.