خطاط دوره آشوب: احوال عبدالله طباخ هروی و ارزیابی قرآنی از او در کتابخانه آستان قدس رضوی

عبدالله طباخ هروی یکی از خطاطان سده نهم هجری است که در کتابت‌خانه دربار تیموریان در هرات فعالیت می‌کرد. او شاگرد جعفر بایسنقری بود و علاوه بر قلم‌های ششگانه در کتابت نستعلیق نیز مهارت داشت. دوره اوج فعالیت او مصادف است با دوره اغتشاش و آشوب در هرات و پراکنده شدن هنرمندان کارگاه بایسنقر. از این رو، او را می‌توان حلقه واسط دو دوره شکوفای دربار هرات به شمار آورد. یک نسخه قرآن به‌خط او در مجموعه آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود که آن را به‌اشاره علاءالدوله، فرزند بایسنقر و قائم‌مقام شاهرخ تیموری، به‌سال 845ق کتابت کرده است. در این مقاله، ضمن مروری بر جایگاه عبدالله طباخ هروی در تاریخ خوشنویسی عصر تیموریان، قرآن مورد نظر معرفی و خصوصیات آن بررسی و تحلیل می‌شود.

a calligrapher in tumult: the life of abdollāh tabbākh heravi and an evaluation of a quranic manuscript of his in the āstāne qods razavi complex

abdollāh tabbākh heravi was a 9th ah/15th ad century calligrapher who worked at the timurid kitābatkhāneh (transcription center) in herat. he was an apprentice of ja’far bāysonquri. in addition to the application of the aqlāme sitteh (the six pens), he was also fairly skilled at nasta’liq script. the climax of his artistic career coincides with uproars in herat and consequently, the dispersal of artists from bāysonqur’s workshop. therefore, he could be regarded as a connection between two periods of heyday at herat court. today a quranic manuscript in his handwriting is preserved in āstāne qods razavi, mashhad. this manuscript has been accomplished on the order of alāod-dawleh, bāysonqur’s son, and the deputy, shāhrokh teymuri in 845 ah/1442 ad. the present essay examines the status of abdollāh tabbākh heravi in the timurid history of calligraphy, and does so the mentioned quran and its particular features.