فراز و فرود نگارگری در دورۀ شاه‌ تهماسب

صفویان، به‌سبب برآمدنشان از تصوف، نسبت به هنر تصویرگری رویکردی تسامح‌آمیز داشتند. از همین رو، عصر صفوی یکی از دوره‌های شاخص تاریخ هنر ایران از لحاظ رشد و توسعۀ تصویرگری و نگارگری است. در این دوره، هنر کتاب‌آرایی (به‌ویژه کتابت و تصویرگری) از رشد و گسترشی چشمگیر برخوردار شد. در این میان، در دورهٔ شاه‌‌تهماسب هنر نگارگری و تولید نسخه‌های نفیس به اوج خود رسید و در کارگاه سلطنتی او آثار ماندگار و ارزشمندی پدید آمد که امروزه زینت‎بخش موزه‎ها و کتابخانه‌های سراسر جهان‌اند. البته این تسامح ماندگار نبود. شاه‎تهماسب طی دورۀ طولانی حکومتش (حدود 53 سال) رویکرد یکسانی نسبت به هنر نداشت. نگاه او به هنر و هنرمندان را می‎توان به دو مقطع مجزا تقسیم کرد: دورهٔ اول را می‌توان دورهٔ هنرپروری شاه‎تهماسب نامید و دورهٔ دوم را دورهٔ رویگردانی شاه‎تهماسب از هنر و هنرمندان. این مقاله، ضمن بررسی هنر نگارگری در این مقطع و اشاره به شاخص‌ترین مصادیق آن، به این سوال می‌پردازد که چرا شاه‌تهماسب به‌یکباره از هنر رویگردان شد و نتایج این تغییر رویکرد برای هنر ایران چه بود.