مفهوم زمان در باغ ایرانی

هر یک از حوزه‌های تمدنیِ کهن درک متفاوتی از مفهوم زمان داشته‌اند و این درک متفاوت در هنرها و متون آن‌ها تجسم یافته است. این مقاله، در ابتدا و به‌نحوی موجز، تعاریف کلی از مفهوم زمان در این فرهنگ‌های متفاوت را شرح می‌دهد و سپس درک ایرانشهری از زمان را در تمایز با آن‌ها و با نگاه به ساختار «باغ ایرانی» توضیح می‌دهد. در این مقاله، با ریشه‌شناسی واژهٔ «باغ» نشان داده‌ایم که نزد ایرانیان باغ یا پردیس نه تجلی بهشتی آسمانی بلکه حاصل ساماندهی و پاکداشت زمین است. همچنین، باغ ایرانی، به‌دلیل نسبت با اقلیم طبیعی ایران، ارتباط با حفر قنات، تجمیع عناصر آب و هوا و خاک و نور، و تداوم طرح از دوران هخامنشی تا روزگار متاخر، شمایلی محوری است که از رهگذر بررسی آن می‌توان به کنه جهان‌بینی ایرانیان و مفاهیم فرهنگی، اخلاقی و نظام حقوقی آنان راه برد.