لعاب سازی و تزئین در کاشی‌ و سفالینه های دورۀ قاجار

در این مقاله، به‌ترتیب اهمیت و نوع کاربرد، روش‌های ساخت انواع لعاب و تزئین ظروف و کاشی‌ها براساس رسالهٔ علی‌محمد اصفهانی، از سفالگران بنام دورهٔ قاجار، شناسایی و معرفی شده است. اگرچه سفالینه‌های لعاب‌دار این دوره تحت تاثیر ظروف وارداتی از روس و چین و اروپا بودند و بازارشان مانند کاشی پررونق نبود، اما نمونه‌های باقی‌مانده نشان می‌دهد آثار این دوره دارای تکنیک‌های ظریف زیرلعابی، رولعابی و زرین‌فام با بدنه‌های خمیرسنگی و رسی بوده‌اند و از نظر کیفیت ،نمونه‌هایی موفق به‌حساب می‌آیند. نتایج تحقیق، نشان می‌دهد که برخلاف تصور رایج در خصوص رکود سفالگری در این دوره‌، شاهد پیشرفت در زمینه‌های روش ساخت لعاب و بدنه، بهبود کیفیت و تنوع رنگ‌ها و به اوج رسیدن روش نقاشی زیرلعابی هستیم. مهم‌ترین تکنیک در ظروف و کاشی‌های قاجاری نقاشی زیرلعابی با رنگ‌های شفاف و آبرنگی است. دامنهٔ رنگ‌ها گسترده‌تر از دورهٔ صفوی است و در آن رنگ‌های جدید مثل طیف‌های قرمز، صورتی، نارنجی، گل‌بهی و انواع سبز و بنفش به‌کار رفته‌اند.

glaze making and ornamentation in ḳādjār tiling and pottery

glaze making and ornamentation in ḳādjār tiling and potterythe present essay aims to study, respectively, the significance and use, as well as techniques of making different types of glazes and ornamentation of wares and tiles according to a treatise by ʿalī-muḥammad isfahānī, the renowned potter of ḳādjār era. although glazed ceramic wares of this era were mostly under the influence of the imported wares from russia, china and europe, and their market was not as thriving as that of the tiles, remained samples demonstrate that works of this period enjoyed some delicate underglaze, overglaze and lusterglaze techniques with fritware and clay bodies. accordingly, such works are considered successful examples in terms of quality. the results of this essay show that despite the common belief in the stagnation of pottery in ḳādjār era, the techniques concerning glaze and body making evolved to a great extent and yet we witness that some sort of evolution takes place in color variety and underglaze painting technique. the most significant technique in the wares and tiles of the ḳādjār era is underglaze painting with transparent watercolors. here, colors are of a wider palette in compare to safavīd era, including new ones such as red, pink, orange, greens and purple.