بررسی و تحلیل مفهوم ادبیّت متن و مولفه‌های آن از نگاه ادونیس

مفهوم ادبیّت‌متن و مولفه‌های آن، یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات در حوزه نقد ادبی به شمار می‌رود که علی‌رغم تلاش‌های فراوان ناقدان و ادیبان هنوز برای آن تعریفی قطعی و مشخص ارائه نشده است؛ ادونیس نظریه‌پرداز و منتقد برجسته عرب، یکی از معدود ناقدانی می‌باشد که توانسته درباره ادبیّت نظریات جدیدی را مطرح سازد. دیدگاه‌های وی در این عرصه از حوزه‌ی تعاریفی محدود، پیرامون شعر خارج گشته و وارد حوزه وسیع‌تری یعنی تئوری ادبیات گردیده است؛ لذا در مقاله حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی- تحلیلی، مفهوم ادبیّت و مولفه‌هایش را این بار از نگاه ادونیس موردمطالعه قراردادیم. آنچه بر ضرورت انجام چنین پژوهشی تاکید می‌کند، آن است که یافتن دیدگاه ویژه‌ی ادونیس نسبت به موضوع ادبیّت و مولفه‌های آن زمینه‌ساز درک صحیح‌تر نظریه شعر وی و برجسته ساختن جایگاه منحصربه‌فردش به‌عنوان یک نظریه‌پرداز ادبی می‌گردد؛ ازاین‌رو هدف نگارندگان در این پژوهش تبیین سازی مفهوم ادبیت از منظر ادونیس می‌باشد که در راستای تحقق آن ابتدا، به تبیین مفهوم ادبیّت و مهم‌ترین مولفه‌های آن را با تکیه‌بر نظرات ناقدان عربی و غربی پرداختیم سپس از طریق مقایسه این مبانی، با نظریات ادبی ادونیس تلاش نمودیم تا به دیدگاه ادبیّت وی دست‌یابیم. نتایج پژوهش حاکی از آن می‌باشد که ادونیس در نظریه ادبیتش واژه‌ی شعریت را معادلی برای ادبیّت قرار داده و بمانند ناقدان غربی و عربی از ادبیّت به‌عنوان نظریه‌ای برای تامل در داوری‌های زیبایی‌شناختی متن بهره گرفته است بعلاوه ازنظرش مرحله کتابت، به‌مثابه حلقه پیوند میان مرحله اول (شفاهی) با مرحله سوم، (نوگرایی ادبی) می‌باشد و شعر در این مرحله به ساختاری باز با دیدگاه‌های متعددی تبدیل‌ می‌گردد

study and analysis of the concept of literariness and its components from adonis’s point of view

the concept of literariness and its components remains one of the most contentious issues in literary criticism, as critics and scholars have yet to establish a definitive and precise definition. among the few theorists who have proposed innovative perspectives on literariness is adonis, a prominent arab critic and literary theorist. his views extend beyond the narrow confines of poetic definition, entering the broader domain of literary theory.  in this article, we employ a descriptive-analytical approach to examine literariness and its components from adonis’s perspective. the necessity of such research lies in uncovering adonis’s unique stance on literariness, which not only facilitates a deeper understanding of his poetic theory but also underscores his distinctive position as a literary theorist. accordingly, this study aims to elucidate adonis’s conception of literariness. to achieve this, we first outline the general understanding of literariness and its key components based on the perspectives of both arab and western critics. we then compare these foundational views with adonis’s literary theories to derive his distinctive insights on the subject. the findings reveal that adonis equates poetry with literariness in his theoretical framework. like other arab and western critics, he employs literariness as a lens for evaluating the aesthetic dimensions of a text. furthermore, adonis posits that the stage of writing serves as a bridge between the initial (oral) phase and the third stage (literary modernity). in his view, poetry at this juncture evolves into an open structure, accommodating diverse interpretations