>
Fa   |   Ar   |   En
   تعیین عوامل موثر بر گسترش آبکندهای حوزه‏ ی آبخیز مدرس شوشتر  
   
نویسنده سلیمانی فریدون ,صوفی مجید ,ارشم عزیز
منبع آب و خاك - 1396 - دوره : 31 - شماره : 5 - صفحه:1432 -1446
چکیده    منطقه مورد مطالعه حوزه آبخیز شهید مدرس شوشتر می‌باشد که بخش‌های زیادی از اراضی کشاورزی آن مورد تهدید فرسایش آبکندی واقع شده است. هدف از این تحقیق شناسایی عوامل موثر در پیشروی طولی فرسایش آبکندی و مدل‌سازی آن‌ می‌باشد. به همین منظور ابتدا نقشه پراکنش اقلیمی و آبکندی استان تهیه و سپس از هر طبقه اقلیمی یک حوزه آبخیز که دارای بیش‌ترین خسارات فرسایش آبکندی بود انتخاب شد و در نهایت حوزه آبخیز هدام از طبقه اقلیمی گرم خشک بیابانی و حوزه آبخیز شریف از طبقه اقلیمی گرم نیمه خشک انتخاب شد و از هر حوزه آبخیز 15 عدد آبکند انتخاب و پارامترهای مختلف در این آبکندها بررسی و اندازه‌گیری شد. در نهایت رابطه بین پیشروی طول آبکند با ویژگی‌های آبخیز، ویژگی‌های فیزیکی و شیمیائی خاک، درصد پوشش‌گیاهی، سنگ‌ریزه، خاک لخت، لاشبرگ، شیب، مساحت بالای پیشانی آبکندها، بارندگی و مساحت کاربری‌های مختلف در طی یک دوره 20 ساله (1391-1372) مورد بررسی قرار گرفت. مدل‌سازی پیشروی آبکند با استفاده از رگرسیون چندمتغیره در نرم‌افزار spss با استفاده از روش گام به گام انجام گردید. نتایج حاکی از این است که در حوزه آبخیز هدام بیش‌ترین رشد طولی آبکند در دوره بررسی، مربوط به آبکند شماره a17 به میزان 8/78 متر است و آبکند b2 کم‌ترین میزان رشد طولی را به میزان 8/3 متر داشته است. در حوزه آبخیز شریف بیش‌ترین رشد طولی آبکند مربوط به آبکند شماره b3به میزان 1/108 متر و آبکند b4 کم‌ترین میزان رشد طولی به میزان 1/10 متر را در طی این 20 سال داشته است. نتایج حاصل از خوشه‌بندی آبکندها نشان داد که آبکندهای حوزه آبخیز هدام در دو خوشه و آبکندهای حوزه آبخیز شریف در سه خوشه قرار گرفتند. معادله نهایی برای گسترش طولی آبکندهای هدام در خوشه یک نشان می‌دهد که میزان گسترش طولی تابع سه متغیر مساحت بالای نقطه اولیه (x4)، درصد خاک لخت (x6) و شیب نقطه اولیه (x2) است. در خوشه دو، میزان گسترش طولی تابع دو متغیر درصد سیلت (x18) و مقدار اسیدیته (x23) است. معادله نهایی برای پیشرفت آبکندهای شریف در خوشه یک نشان می‌دهد که میزان پیشرفت تابع مساحت بالای پیشانی (x3) است. در خوشه دو، میزان پیشرفت تابع دو متغیر مساحت بالای نقطه اولیه (x4) و سدیم (x22) است.
کلیدواژه آنالیز خوشه‌ای، حوزه آبخیز هدام و شریف، خوشه بندی آبکند، فرسایش آبکندی
آدرس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی, مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان, بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری, ایران, سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی, مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس, بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری, ایران, سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی, مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان, بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری, ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved