>
Fa   |   Ar   |   En
   پاسخ کرم خاکی eisenia fetida به تنش شوری و آلودگی سرب در خاک تیمار شده با کود گاوی  
   
نویسنده نظری زاده مینا ,رئیسی فایز ,متقیان حمیدرضا
منبع آب و خاك - 1396 - دوره : 31 - شماره : 5 - صفحه:1355 -1370
چکیده    شوری و آلودگی ناشی از فلزات سمی به عنوان دو تنش زیست‌محیطی می‌توانند به‌صورت هم‌زمان رشد و فعالیت کرم‌های خاکی را تحت تاثیر قرار دهند. اثر مشترک این دو تنش غیرزیستی بر کرم های خاکی، به‌ویژه در نواحی خشک و نیمه‌خشک، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به اهمیت کرم های خاکی در زیست بوم، بررسی اثرمتقابل عوامل تنش زا بر رشد و فعالیت این جانداران ضروری است. در این پژوهش اثر مشترک شوری ناشی از نمک کلرید سدیم و آلودگی سرب بر جمعیت و فعالیت کرم‌های خاکی eisenia fetida در شرایط گلخانه‌ مطالعه شد. این آزمایش با 3 فاکتور شامل آلودگی (شاهد و 30 میلی گرم سرب بر کیلوگرم خاک)، شوری (شاهد، 4 و 8 دسی زیمنس بر متر) و کود گاوی (شاهد و 4 درصد وزنی)، به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه ی کاملاً تصادفی با 4 تکرار اجرا گردید. نتایج نشان داد که افزایش سطوح شوری خاک قابلیت دسترسی سرب را افزایش می‌دهد و سمیت این فلز را برای کرم های خاکی تشدید می‌کند. در مقابل افزودن کود گاوی در همه‌ی سطوح شوری، قابلیت دسترسی این فلز را کاهش می دهد. جمعیت، وزن مرطوب و خشک کرم و وزن مرطوب و خشک فضولات تولید شده توسط کرم های خاکی به صورت معنی دار (05/0>p) تحت تاثیر برهمکنش شوری و آلودگی قرار گرفتند. این شاخص ها در خاک آلوده و مبتلا به شوری 8 دسی زیمنس بر متر کمترین مقادیر را دارا بودند، به طوری‌که جمعیت کرم های خاکی 59 درصد، وزن مرطوب و خشک کرم های خاکی به ترتیب 28 و 18 درصد و وزن مرطوب و خشک فضولات تولیدشده به ترتیب 18 و 10 درصد کاهش داشتند. ماهیت اثر مشترک دو تنش شوری و آلودگی بر شاخص‌های رشد و فعالیت کرم‌های خاکی در غیاب کود گاوی اغلب به‌صورت هم‌افزا تا هم کرداری بود. کاربرد کود گاوی ضمن بهبود شاخص های رشد و فعالیت کرم های خاکی، آثار منفی شوری را در خاک‌های آلوده تعدیل نمود و اثرات مشترک این دو تنش را به پادکرداری تغییر داد. به‌طور خلاصه، جمعیت، وزن و فعالیت این گونه ی کرم خاکی نسبت به برهمکنش دو تنش شوری و آلودگی بسیار حساس می باشند و محیط‌های‌ آلوده و شور پتانسیل بیشتری برای آسیب‌رسانی به این جانداران خاکزی دارند ولی افزایش ماده آلی خاک این اثر زیان‌بار را کاهش می دهد.
کلیدواژه اثر مشترک، تنش زیست ‌محیطی، تولید فضولات، قابلیت دسترسی سرب
آدرس دانشگاه شهرکرد, دانشکده ی کشاورزی, گروه خاکشناسی, ایران, دانشگاه شهرکرد, دانشکده کشاورزی, گروه خاکشناسی, ایران, دانشگاه شهرکرد, دانشکده کشاورزی, گروه خاکشناسی, ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved