>
Fa   |   Ar   |   En
   ارزیابی خطرپذیری آلودگی عناصر سنگین در خاک ها و برخی محصولات کشاورزی در اطراف شهر و مناطق صنعتی زنجان  
   
نویسنده افشاری علی ,خادمی حسین ,ایوبی شمس اله
منبع آب و خاك - 1394 - دوره : 29 - شماره : 1 - صفحه:151 -163
چکیده    عناصر سنگین ترکیباتی هستند که به طور طبیعی در خاک وجود دارند یا در نتیجه فعالیت‌های انسان وارد خاک می‌شوند. مهم‌ترین مسیر در معرض قرار گرفتن عناصر سنگین مصرف روزانه مواد غذایی است. پژوهش حاضر با هدف تعیین غلظت عناصر سنگین در خاک و برخی محصولات کشاورزی اطراف مناطق شهری و صنعتی زنجان و احتمال خطرپذیری از مصرف آنها انجام گردید. تعداد 75 نمونه خاک سطحی (عمق 0 تا 10 سانتی‌متر) و 101 نمونه از محصولات کشاورزی اطراف مناطق شهری و صنعتی برداشت گردید و تجزیه‌های آزمایشگاهی در نمونه خاک‌ها و گیاهان مختلف انجام شد. میانگین غلظت کل و قابل جذب عناصر به ترتیب برای مس 4/52 و 47/4، روی 8/264 و 15/23، سرب 7/105 و 81/16، نیکل 7/47 و 20/1 و کروم کل 7/21 میلی-گرم برکیلوگرم خاک به دست آمد. همچنین غلظت عناصر سنگین در گیاهان مختلف نشان داد که سبزیجات بیشترین سهم را در جذب و انباشت فلزات نشان می‌دهند. بالاترین مقادیر zn (شاهی)، pb (شوید)، cu (تره)، ni (ریحان) و cr (ریحان) به ترتیب با غلظت‌های 25/150، 25/41، 13/23، 46/6 و 47/3 میلی‌گرم برکیلوگرم و کمترین مقدار فلزات مورد بررسی در میوه سیب و بذر گندم و جو مشاهده شد. به صورت کلی میزان جذب فلزات در گیاهان مختلف بدین صورت بدست آمد (zn > >pb >cu >ni >cr). فاکتور تجمعی (baf) فلزات در گیاهان به ترتیب zn=cu >pb > >cr >ni حاصل شد. احتمال خطرپذیری (hq) به بیماری‌های غیرسرطانی برای هر یک از عناصر (به جز سرب) در دو گروه سنی کودکان و بزرگسالان کم‌تر از یک به دست آمد که نشان می‌دهد مصرف‌کنندگان از این محصولات در محدوده امن از نظر تاثیرات سوء بیماری‌های غیرسرطانی قرار گرفتند. همچنین مقدار احتمال خطرپذیری کل (thq) در کودکان بیشتر از بزرگسالان بدست آمد.
کلیدواژه عناصر سنگین، خاک، محصولات کشاورزی، خطرپذیری زیستی، زنجان
آدرس دانشگاه صنعتی اصفهان, دانشکده کشاورزی, گروه خاک شناسی, ایران, دانشگاه صنعتی اصفهان, دانشکده کشاورزی, گروه خاکشناسی, ایران, دانشگاه صنعتی اصفهان, دانشکده کشاورزی, گروه خاک شناسی, ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved