>
Fa   |   Ar   |   En
   بررسی اندرکنش رودخانه و آبخوان در دشت بجنورد به‌وسیله اندازه‌گیری های میدانی و مدل‌سازی عددی  
   
نویسنده سروری سعید ,ضیائی علی نقی ,جودوی عطااله
منبع آب و خاك - 1398 - دوره : 33 - شماره : 5 - صفحه:671 -683
چکیده    مدیریت جامع و منطقی منابع آب، مستلزم شناخت روابط بین منابع آب سطحی و زیرسطحی و مدیریت تلفیقی می‌باشد. آبخوان آبرفتی دشت بجنورد با مساحت 65.2 کیلومتر مربع در استان خراسان شمالی می‌باشد که بخش اعظم آن را منطقه شهری تشکیل می‌دهد. تامین آب شرب از خارج محدوده آبخوان آبرفتی در سال های اخیر افزایش ارتفاع سطح آب در بعضی نقاط دشت را در پی داشته است که باعث ایجاد مشکلاتی برای ساکنان و زیرساخت های شهر شده است. به منظور شناخت راهکارهای کاهش این مشکلات، شبیه سازی تراز سطح آب با استفاده از کد modflow و به کمک نرم‌افزارgms با در نظر گرفتن رودخانه فیروزه انجام شد و نقش رودخانه در تغذیه و تبادلات با آبخوان مورد بررسی قرار گرفت. بازدیدهای میدانی به منظور اندازه گیری دبی و عمق آب در چندین مقطع رودخانه انجام شد و از این داده‌ها برای واسنجی مدل بهره گرفته شد. مدل سازی در حالت ماندگار برای مهرماه سال 1390 صورت گرفت و پس از واسنجی، خطای مدل برابر 0.53 متر به دست آمد. دوره مدل سازی غیر ماندگار از مهر ماه سال 1380 الی مهر ماه 1395 شامل ده سال واسنجی و چهار سال صحت‌سنجی بود که پس از اجرا و واسنجی مدل، میانگین خطا در دوره واسنجی به 0.83 متر و خطای دوره صحت‌سنجی به یک متر کاهش یافت. بر اساس نتایج حاصل از بیلان، رودخانه در یک قسمت از مسیر خود حدود 2.4 میلیون متر مکعب در سال آبخوان را تغذیه می کند و در قسمتی دیگر زهکش کننده آبخوان می‌باشد. در نهایت سناریوهای ادامه روند موجود، حذف چاه های شرب شهر بجنورد و اثر اجرای سیستم فاضلاب تا سال 2025 به مدل اعمال شد که در انتهای دوره سناریو نتایج به ترتیب حاکی از افت حدود یک متری سطح آب‌زیرزمینی، افزایش تراز سطح آب به میزان چهار متر و فرو افتادن سطح آب به میزان 4.5 متر بود.
کلیدواژه تبادل رودخانه و آبخوان; تغذیه،; واسنجی; gms ; modflow.
آدرس دانشگاه فردوسی مشهد, دانشکده کشاورزی, گروه مهندسی منابع آب, ایران, دانشگاه فردوسی مشهد, دانشکده کشاورزی, گروه علوم مهندسی آب, ایران, مرکز پژوهشی آب و محیط زیست شرق, گروه هیدروانفرماتیک, ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved