بیین بازتاب بحران آب بر مناسبات واحدهای سیاسی- فضایی حوضه آبریز گاوخونی با رویکرد آینده‌پژوهی

امنیت، توسعه و رفاه در دستور کار همه نظام‌های سیاسی است و با منابع آب در دسترس پیوندی مستقیم یافته‌اند. ازاین‌رو، تامین آب کار ویژه حاکمیتی است. طی یک سده گذشته، دسترسی واحدهای سیاسی- فضایی به منابع آب شیرین درگیر تنگناهای بنیادی فراوانی شده است. طبیعی است هر اندازه دسترسی به منابع آب، محدودتر شود به همان اندازه کوشش‌ها و کشمکش‌ها معطوف به راه کاریابی برای رفع این نگرانی خواهد بود. در این میان حوضه آبریز گاوخونی متشکل از چهار استان اصفهان، چهارمحال و بختیاری، فارس و یزد درگیر بحران آب است. بحران آب در این حوضه آبریز بر مناسبات واحدهای سیاسی- فضاییِ حوضه تاثیر بسزایی داشته است. پژوهش حاضر که ماهیتی کاربردی دارد به تبیین بازتاب بحران آب بر مناسبات واحدهای سیاسی- فضایی حوضه آبریز گاوخونی پرداخته است. روش‌شناسی حاکم بر پژوهش توصیفی-تحلیلی است. داده‌های مورد نیاز پژوهش با روش کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری و با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای micmac،scenario wizard و vensim بررسی‌شده است. نتایج پژوهش نشان داد که از 23 وضعیت احتمالی پیونددار با هشت سناریو با سازگاری قوی، وضعیت‌هایی که سناریوهای فراروی مناسبات واحدهای سیاسی- فضایی حوضه آبریز گاوخونی را بحرانی بیان می‌کنند، بیشترین وضعیت‌های احتمالی ممکن را در برمی‌گیرند. بنابراین، بازتاب بحران آب بر مناسبات فراروی واحدهای- سیاسی فضایی حوضه آبریز گاوخونی بحرانی نمود یافت و راهکار مدیریت بهینه و یکپارچه منابع آب مناسب‌ترین راهکار برای جلوگیری از رخداد وضعیت بحرانی بر مناسبات واحدهای سیاسی- فضایی این حوضه شناخته شد.

explaining the reflection of the water crisis on the relationship between the political-spatial units of the gavakhuni watershed with a future research approach

security, stability, development, and prosperity constitute core priorities of all political systems and are directly and synergistically linked to the availability of water resources. consequently, the provision and management of water resources represent a fundamental responsibility of governments. access by political–spatial units to limited freshwater sources has generated numerous structural and political constraints. inevitably, as access to water resources becomes more restricted, competition and efforts to address this scarcity intensify among political–spatial units. the gavkhuni watershed, encompassing the provinces of isfahan, chaharmahal and bakhtiari, fars, and yazd in iran’s central plateau, is currently experiencing a severe water crisis. this ongoing crisis has profoundly affected the interactions and relationships among the political and spatial units within the basin. the present study, applied in nature, seeks to elucidate how the water crisis has shaped interrelations among the political–spatial units of the gavkhuni watershed. a descriptive–analytical methodology was adopted. data were gathered through both library and field methods and analyzed using micmac, scenario wizard, and vensim software tools. the findings indicate that among 23 potential situations associated with eight scenarios of high and probable compatibility, those emphasizing hydropolitical tensions as critical to the relationships among the political–spatial units of the gavkhuni basin are the most plausible outcomes. accordingly, the influence of the water crisis on inter-unit relations within the catchment has reached a critical level. the study identifies optimal and integrated water resource management as the most effective strategy to prevent further deterioration of political–spatial relations within the basin.