تحلیل ارتباط بین اشکال فرسایش آبی و میزان رسوب‌دهی مطالعه موردی: حوضه قرناوه علیا، استان گلستان

اشکال فرسایش می‌توانند شدت فرسایش و رسوب‌دهی در یک حوضه را نیز نشان دهند. حوضه قرناوه در شمال شرقی استان گلستان به‌وسیله رسوبات لس پوشیده شده که حساسیت بالایی به فرسایش آبی دارد و فعالیت‌های انسانی نیز باعث بروز فرسایش در اشکال مختلف سطحی، شیاری و آبکندی شده است. هدف از این تحقیق تعیین درجه رسوب‌دهی تمامی اشکال فرسایش آبی در منطقه و بررسی تاثیر آن‌ها در افزایش بار رسوبی می‌باشد. برای این منظور، ابتدا نقشه طبقات فرسایش در منطقه به کمک مدل‌های mpsiac‌ و rusle تهیه شد و برای ارزیابی میزان دقت آن‌ها از شاخص‌های آماری rmse، mae، mse و nsec و مدل پایه blm که تمامی عوامل آن از طریق مشاهدات میدانی به دست آمد، استفاده گردید. ازآنجاکه نقشه حاصل از مدل mpsiac‌ همپوشانی بیشتری با شرایط واقعی منطقه داشت، از این مدل برای تعیین درجه رسوب‌دهی اشکال فرسایش بهره گرفته و سپس برای تحلیل ارتباط بین اشکال فرسایش با میزان رسوب از آزمون آنالیز واریانس استفاده‌شده است. نتایج در سطح اطمینان 0.99 نشان می‌دهد که درجه رسوب‌دهی اشکال فرسایش در منطقه تفاوت معنی‌داری با یکدیگر دارند. ازاین‌رو، مدل‌هایی که تفاوت بین این اشکال را در نظر می‌گیرند، می‌توانند دقت پیش‌بینی رسوب بیشتری داشته باشند. همچنین بالاترین درجه رسوب‌دهی مربوط به فرسایش آبکندی بوده که به رقم 57 می‌رسد. پس‌ازآن فرسایش سطحی و شیاری قرار دارند. این نتایج به بهبود دقت و کارایی برآورد رسوب کمک کرده و می‌تواند برای کنترل فرسایش و اقدامات حفاظتی هدفمند در حوضه مفید باشد.

analysis of the relationship between forms of water erosion and sediment yield: a case study of qarnaveh olya watershed, golestan province

erosion forms can also indicate the intensity of erosion and sediment yield in a watershed. the qarnaweh olya watershed in northeastern golestan province is covered with loess sediments, which are highly susceptible to water erosion. human activities have also contributed to water erosion in various forms, including sheet, rill, and gully erosion. this study aims to determine the sediment yield of each erosion form and understand their impact on increasing the sediment load in the area. to achieve this, the erosion class maps in the area were initially prepared using the mpsiac and rusle models. statistical indices such as rmse, mae, mse, and nsec were employed to evaluate their accuracy, along with the baseline model blm, which was based on factors obtained through field observations. since the map produced by the mpsiac model had greater overlap with the actual conditions of the area, this model was utilized to determine the degree of sediment yield in the erosion forms. then, the relationship between erosion forms and sediment yield was analyzed using variance analysis. the results, with a confidence level of 0.99, indicate that there is a significant difference in sediment yield among the different erosion forms in the region, with each form contributing uniquely to sediment production. therefore, models that consider the differences between these forms can provide more accurate sediment yield predictions. additionally, the highest sediment yield was associated with gully erosion, reaching a value of 57, followed by rill and sheet erosion. these results contribute to improving the accuracy and efficiency of sediment estimation and can be useful for erosion control and targeted conservation measures in the watershed.