دسترسی‌پذیری برابر شهروندان به خدمات عمومی؛ راهی برای کاهش فقر خدمات شهری مطالعه موردی: شهر سقز

رشد شتابان جمعیت شهری و افزایش پیوسته نیازها به توزیع عادلانه و دسترسی آسان به خدمات شهری، به‌عنوان یکی از چالش‌های بنیادی است که مدیران و برنامه‌ریزان شهری در کشورهای درحال‌توسعه ازجمله ایران با آن روبه‌رو هستند. این موضوع از اهمیت بسزایی برخوردار است. هدف این پژوهش، ارزیابی توزیع خدمات شهری از جهت عدالت فضایی و دسترسی‌پذیری در سقز می‌باشد. این تحقیق سعی در شناسایی نقاط نابرابری و عدم توازن در ارائه خدمات در مناطق مختلف این شهر دارد. روش پژوهش این مقاله ترکیبی است. جامعه آماری تحقیق محدوده شهر سقز بوده و داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌ای و میدانی جمع‌آوری‌شده‌اند. برای تعیین الگوی توزیع خدمات شهری از شاخص میانگین نزدیک‌ترین همسایگی و برای تکمیل فرآیند تحلیل و تعیین وضعیت شهر از لحاظ دسترسی به خدمات عمومی، از تحلیل شبکه و همپوشانی استفاده‌شده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که شهر سقز از منظر شعاع عملکردی و محدوده پوشش خدمات عمومی، با عدم تجانس فضایی در توزیع این خدمات مواجه است. بخش‌های قابل‌توجهی از پهنه شهری خارج از محدوده بهینه دسترسی و ارائه خدمات قرار دارند. محلات نزدیک به معابر اصلی و مرکزی شهر، دسترسی بهینه‌ای به خدمات دارند. در مقابل، محلات شرقی، شمال غربی و جنوبی شهر با کمبود یا عدم دسترسی مناسب مواجه‌اند. درمجموع، نتایج موید این است که الگوی توزیع خدمات در سقز از کارایی و عدالت فضایی لازم برخوردار نبوده و محلات حاشیه‌ای در مقایسه با محلات مرکزی، وضعیت نامطلوب‌تری دارند. در انتهای پژوهش، پیشنهادهای سیاستی و اجرایی برای رفع این نابرابری‌ها ارائه‌شده است.

equal accessibility of citizens to public services is a way to reduce urban service poverty: a case study of saqqez city

the rapid growth of the urban population and the continuous increase in the demand for equitable distribution and easy access to urban services constitute one of the fundamental challenges faced by urban managers and planners in developing countries, including iran. this issue is of paramount importance. this study aims to assess the distribution of urban services in saqqez in terms of spatial justice and accessibility. this research seeks to identify areas of inequality and imbalance in service provision across different parts of the city. the research methodology employed in this paper is a mixed-methods approach. the study population encompasses the urban area of saqqez, and data were collected through both library research and field surveys. to determine the pattern of urban service distribution, the nearest neighbor index was utilized, while network analysis and overlay analysis were employed to complete the analytical process and evaluate the city’s status in terms of access to public services. the findings indicate that saqqez experiences spatial heterogeneity in the distribution of public services with respect to both the functional radius and coverage area. significant portions of the urban area fall outside the optimal zones for accessing and delivering services. neighborhoods adjacent to main thoroughfares and the city center enjoy optimal service access, whereas the eastern, northwestern, and southern neighborhoods suffer from inadequate or insufficient access. overall, the results confirm that the service distribution pattern in saqqez lacks the necessary efficiency and spatial justice, with peripheral neighborhoods faring significantly worse than central ones. finally, the study provides policy and implementation recommendations to address these inequalities.