تدوین مکانیزم کنترل ساخت‌وسازهای شهری به‌منظور حفظ و ارتقاء کیفیت زندگی شهری مطالعه موردی: منطقه سه شهرداری تهران

چالش‌های متعدد صنعت ساخت‌وساز به عدم تحقق طرح‌ها و برنامه‌های شهری شده و نهایتاً چیزی جز گذر و استمرار زمان و افزایش شتاب‌دار فرسودگی نبوده است. اقدامات سه دهه اخیر شهرسازی، حتی فاقد الگوهای فکری و بر اساس نگرش اقتضایی به‌صورت تلویحی و برداشت‌های شخصی مجریان انجام‌گرفته است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی است که به روش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی‌های میدانی شامل پیمایش و ارزیابی دلفی انجام‌گرفته است. مطابق نظرات کارشناسان، معیارهای کالبدی، قانونی و محیط‌زیست از معیار اقتصاد و سپس از اجتماع ارجح‌تر بوده‌اند. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده کیفیت زندگی شهری بر اساس مکانیزم ساخت‌وساز به ترتیب نواحی 1، 2، 6، 4، 3 و درنهایت ناحیه 5 وضعیت مطلوبی دارند. در بین مولفه‌های مربوط به تدوین مکانیزم‌های کنترل ساخت‌وساز، تغییر کاربری زمین در بعد کالبدی با ضریب 0.887، ارزش زمین و ساختمان که شدیداً توسط دلالان و بورس بازان زمین و املاک کنترل می‌شود؛ در بعد اقتصادی با ضریب 0.788 و مولفه فروش تراکم مربوط به اثرات قانونی با ضریب 0.801 بیشترین تاثیر را در کیفیت زندگی منطقه 3 شهرداری تهران دارند. مطابق نتایج، ناحیه 6 در معیار اقتصادی از سایر نواحی دیگر و ناحیه 2 در معیار اجتماعی و ناحیه 1 در محیط‌زیست نسبت به سایر معیارهای دیگر ارجح‌تر هستند. در مجموع تغییرات کاربری زمین منطقه 3 را به منطقه‌ای فشرده مبدل ساخته است. بررسی روند تغییرات کاربری زمین در منطقه نشانگر افزایش ساخت‌وساز است که ادامه این روند منجر به کاهش سرانه‌های کاربری فضای سبز و کاربری‌های خدماتی می‌شود.

provide a control mechanism for urban constructions in order to the life quality maintain and improve: the case study of district 3 of tehran municipality

the construction industry is currently facing a multitude of challenges, primarily attributed to the inadequate implementation of urban plans and programs, leading to accelerated deterioration of infrastructure. over the past three decades, urban development practices have largely been driven by implicit attitudes and personal perceptions of those involved, lacking a foundation in established intellectual models. this study, conducted with an applied focus, utilized a descriptive-analytical approach that encompassed both library research and on-site investigations, including a delphi survey for expert input and evaluation. experts have identified physical, legal, and environmental criteria as more significant than economic and societal factors in urban development assessments. the research findings indicate that the quality of urban life is perceived favorably based on the construction process, with areas ranked in the following order as 1, 2, 6, 4, 3, and 5. notably, factors such as land use changes, economic valuation of land and buildings, and density sales regulations have been highlighted as key influencers on the quality of life in district 3 of tehran municipality. district 6 is identified as economically preferable, district 2 excels in social criteria, and district 1 leads in environmental considerations compared to other disticts. the transformation of district 3 into a more densely populated area due to increased construction activities has resulted in reduced per capita access to green spaces and essential services.