مدل‌سازی پیشران‌های ایجادکننده آلودگی هوا در شهر تهران

هدف از پژوهش حاضر مدل‌سازی پیشران‌های ایجادکننده آلودگی هوا در شهر تهران با رویکرد ساختاری_ تفسیری است. به‌منظور رسیدن به این هدف، پیشران‌های شناسایی‌شده ایجادکننده آلودگی هوا در شهر تهران با رجوع به نظر خبرگان و استفاده از رویکرد ساختاری_ تفسیری در ابعاد جدیدی سطح‌بندی شد و روابط میان آن‌ها مشخص گردید و سپس نسبت به تجزیه‌وتحلیل قدرت نفوذ و میزان وابستگی با استفاده از ابزار micmac اقدام شد. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده پیشران‌ها، در هفت سطح دسته‌بندی شد به شکلی که تحقق سطح بالاتر منوط به تحقق سطح پایین‌تر است. نتایج نشان داد که سیاست‌های کلی دولت در سطح هفتم و در پایین‌ترین سطح قرار دارد و به ترتیب در سطوح بعدی دخالت‌های دولت، مسئولان پشتیبان محیط‌زیست، تحقیق و توسعه، نوآوری در مدیریت شهری، نظارت بر تولید آلاینده‌ها، نرخ رشد جمعیت، اصلاح الگوی مصرف قرار گرفتند و بالاخره در سطح اول تعداد وسایل نقلیه، قیمت حامل‌های انرژی، کیفیت صنایع، سرمایه‌گذاری انرژی پاک قرار گرفتند. در این تحقیق برای شناخت و ساختاردهی به مسئله و نیز پاسخ به سوال پژوهش از رویکرد ساختاری_تفسیری که از روش‌های نرم تحقیق در عملیات است، استفاده‌شده است. همچنین پیشران‌های اثرگذار و وابسته شناسایی شد به‌طوری‌که هرگونه تغییر بر روی پیشران‌های اثرگذار باعث تغییر بر روی پیشران‌های وابسته خواهد شد و نمود عینی تغییرات بر روی پیشران‌های وابسته بروز خواهد کرد. از نتایج به‌دست‌آمده در این تحقیق می‌توان برای شناسایی ذینفعان و تاثیرگذاران بر مسئله و وظایف آن‌ها و نیز اولویت‌بندی در سیاست‌گذاری‌ها کلان در جهت حل مسئله آلودگی هوا و نیل به سمت وضعیت مطلوب در شهر تهران استفاده کرد.

modeling the drivers of air pollution in tehran city

the main aim of this research was to model the drivers of air pollution in tehran using the interpretive-structural modeling approach. for this, drivers causing air pollution in tehran were determined by referring to experts’ opinions and using the interpretative structural approach. then, the influence and dependence of the drivers were assessed using the micmac model. according to the results, the general policies of the government at seventh level located at the lowest level, followed by government interventions on the sixth level, the officials supporting the environment and research and development on the fifth level, innovations in urban management on the fourth level, monitoring the production of pollutants and population growth in the third level, reforming the consumption pattern on the second level, and finally, the number of vehicles, energy price, quality of industries, and clean energy investment were placed at the one level. this research used a structural-interpretive approach, a soft research method in operations, to understand and structure the problem and answer the research question. furthermore, influential and dependent driving forces were identified so that any change in influential driving forces would lead to changes in dependent driving forces, and the tangible effects of changes on dependent driving forces would be demonstrated. these drivers were used to solve the air pollution problem and pave the way to reaching favorable air quality conditions in tehran.