طراحی الگوی راهبرد ایدئولوژی‌محور برای تقویت تعاملات اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگویی راهبردی جهت تقویت تعاملات اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت، مبتنی بر مزیت رقابتی ایدئولوژیک انجام شده است. این پژوهش با تاکید بر نقش کلیدی بازوی اقتصادی در تکمیل و پشتیبانی از ابعاد نظامی، سیاسی و فرهنگی، ایدئولوژی مقاومت را اصلی‌ترین منبع مزیت رقابتی در برابر نظام سلطه معرفی می‌کند و در پی آن است تا با ارائه مدلی مفهومی–کاربردی، زمینه‌ی بهره‌برداری هدفمند از این ظرفیت را در سطح تعاملات اقتصادی محور مقاومت فراهم آورد. این مطالعه با استفاده از راهبرد پژوهش تحلیل محتوای کیفی و در چارچوب پارادایم تفسیرگرایانه صورت گرفته و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 20 نفر از نخبگان علمی و اجرایی در حوزه‌های اقتصاد، علوم سیاسی، سیاست خارجی و محور مقاومت گردآوری شده است. یافته‌های پژوهش در قالب الگویی متشکل از چهار طبقه اصلی و نوزده طبقه فرعی تنظیم شده‌اند؛ پیشایندها شامل الزامات ملی، فراملی و ضمنی، زمینه‌ها در دو دسته‌ی پیشران‌ شامل عوامل ساختاری–ژئوپلیتیکی، سیاسی–ایدئولوژیک، اقتصادی–فناورانه و تحول‌محور و مانع شامل تهدیدات فراملی، چالش‌های محیطی و ضعف‌های داخلی، محتوا شامل ارزش‌های بنیادین، اصول راهبردی، مقتضیات ایدئولوژیک، قابلیت‌های عملیاتی و گفتمان کلیدی و پسایندها شامل دستاوردهای اقتصادی، ارتقای قدرت سیاسی–امنیتی، توسعه فرهنگی–تمدنی و استقلال راهبردی هستند. این الگو می‌تواند به‌عنوان چارچوبی مفهومی و سیاست‌پذیر، مبنای بازطراحی راهبرد دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت قرار گیرد.

designing an ideology-based strategy model to strengthen economic interactions between the islamic republic of iran and the axis of resistance

this study designs a strategic model to strengthen iran's economic interactions within the axis of resistance, centered on leveraging ideological competitive advantage against global hegemony. it emphasizes the economic dimension's vital role in supporting the resistance's military, political, and cultural efforts, identifying resistance ideology as the core competitive strength. using qualitative content analysis within an interpretive paradigm, data was gathered via semi-structured interviews with 20 academic and executive experts in economics, political science, foreign policy, and resistance affairs. the resulting model comprises four main elements: antecedents (national, transnational, implicit requirements); context, including drivers (structural-geopolitical, political-ideological, economic-technological, transformation factors) and barriers (transnational threats, environmental challenges, domestic weaknesses); content (foundational values, strategic principles, ideological requisites, operational capabilities, key discourse); and outcomes (economic achievements, enhanced political-security power, cultural-civilizational development, strategic autonomy). this framework aims to provide a conceptual and policy-oriented foundation for redesigning iran’s economic diplomacy strategy within the axis, enabling purposeful utilization of its ideological capacity for cooperation.