بررسی و تحلیل مولفه‌های انسجام بلاغی در مثنوی مولوی

انسجام متن حاصل تعامل و همبستگی اجزای گوناگون آن با یکدیگر است؛ به‌گونه‌ای که متن را به‌مثابه کلیتی یکپارچه نمایش می‌دهد که همۀ عناصر آن با یکدیگر پیوند دارند. جدایی هر جزء از متن به گسست کلیت آن می‌انجامد. یکی از مولفه‌های انسجام متن، انسجام بلاغی آن است. اگر در گذشته بلاغت در چند عنصر محدود می‌شد، به نظر می‌رسد امروزه مفهومی گسترده‌تر یافته است و می‌توان آن را دربرگیرنده همه عناصر زبانی و غیرزبانی دانست که باتوجه‌به زمینه متن، پیامی را از فرستنده به گیرنده منتقل می‌کند. مثنوی معنوی ازجمله آثاری است که تمهیدات بلاغی مرسوم یا شناخته‌‌شده، چندان در آن به چشم نمی‌خورد؛ بااین‌حال، این متن از ساختاری منسجم برخوردار است. به عبارتی، انسجام ساختار بلاغی آن مرهون مولفه‌های دیگری است که در دیگر آثار تعلیمی کمتر دیده می‌شود. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با روشی توصیفی‌تحلیلی در پی کاوش عوامل انسجام بلاغی در مثنوی معنوی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مولفه‌هایی نظیر تعامل نقش‌های مختلف زبان در متنی واحد، انسجام متن علی‌رغم درهم‌شکستن هنجارهای زبانی، نحو متن، گفت‌وگوها، نوبت‌گیری، ساختار متن و جنبه‌های القایی آن، توجه به زمینه‌های متنی و موقعیتی، لحن (tone) و حالت (mood)، و درونه‌گیری در ایجاد انسجام بلاغی این متن نقش داشته‌اند.

an investigation of the components of rhetorical coherence in maulavi's masnavi

the coherence of the text results from the interaction and correlation of its various devices, demonstrating that all elements are linked together. any disruption to any part of the text will cause the entire text to be disrupted. text coherence is comprised of several components, one of which is rhetorical coherence. suppose rhetoric was summarised in a few elements in the past. in that case, it seems that today it has found a broader meaning and can be considered to include all linguistic and non-linguistic elements that convey a message from the sender to the receiver according to the context of the text.maulavi’s masnavi appears to lack conventional rhetorical devices. however, this text has a coherent structure. in other words, the coherence of its rhetorical structure is due to different components that are rarely seen in other didactic works. using a descriptive-analytical method, this research aims to identify the factors of rhetorical coherence in masnavi ma’anavi. according to the research, various elements contribute to the rhetorical coherence of a text. these include the interaction of different language roles in a single text, the coherence of the text despite deviation from the linguistic norms, the syntax of the text, dialogues and turn-taking, the structure of the text and its suggestive aspects, attention to the textual and situational contexts, tone, mood, and embedding.