بررسی و تحلیل مشرب عرفانی شیخ امین‌الدّین بَلیانی

امین‌الدّین محمد بن زین‌الدّین علی بلیانی کازرونی معروف به امین بلیانی، از عارفان قرن هشتم و بنیان‌گذار یکی از معتبرترین طریقه‌های عرفانی در فارس، شخصیت‌های بزرگی همچون حافظ و خواجوی کرمانی را مجذوب خود کرد. باوجود جایگاه و اهمیت خاص امین‌الدین در تاریخ تصوف تاکنون تحقیق روشمندی در باب مشرب عرفانی او به انجام نرسیده است. در این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی به انجام رسیده کوشش شده است ازطریق پاسخ به پرسش‌هایی در باب مبدا سلوک، نام، شمار و ترتیب منازل میان مبدا و مقصد، میزان اهمیت منازل، توانایی‌های کسب مواهب هر منزل و آداب کسب آنها که در قالب الگویی روشمند قرار دارد، برخی شاخص‌های مشرب عرفانی این عارف تبیین شود. پس از رجوع به منابع موثق، برخی از یافته‌های این پژوهش بدین قرار است: امین‌الدین از پیروان سنت اول عرفانی بوده و سلوک او و مریدانش از منزل جذبه یا یقظه آغاز شده و پس از درک منازلی دیگر به کمال یعنی بالاترین مرتبه معرفت منتهی می‌شود. در طریقۀ امین‌الدین احوال عرفانی ذیل مقامات قرار دارند و طی هر مقام مشروط به درک احوال خاص آن مقام است. مناسبات امین‌الدین با ملامتیه و مسیحیان در اهمیت یافتن برخی ارکان مشرب عرفانی او اثرگذار بوده و همچنین انحطاط اخلاقی صوفیه و رواج ریاکاری میان صوفیان در دورۀ حیات او توجه بیشتر شیخ را به موضوع اخلاص در پی داشته است.

review and analysis of the mystical path of sheikh amin al-din balyani

amin al-din muhammad ibn zain al-din ali balyani kazerooni, known as amin balyani, one of the mystics of the 8th century and the founder of one of the most reliable mystical methods in fars, attracted great personalities such as hafez and khajoo kermani. despite the special position and importance of amin al-din in the history of sufism, no systematic research has been done on his mystical path. in this descriptive-analytical research, an attempt was made to answer questions about the origin of the behavior, the name, number, and order of stations (maqamat) between the origin and destination, the importance of the stations, the ability to acquire gifts from each station, and the manners of acquiring them. some of the mystical indicators of this mystic should be explained in the form of a methodical model. after referring to the reliable sources, some of the findings of this research are as follows: amin al-din was one of the followers of the first mystical tradition, and his disciples’ conduct started from the level of attraction or awakening and the conditions related to it, then understanding other paths to perfection, which is the highest level of knowledge. amin al-din’s method categorized mystical states into positions, each requiring understanding. his connections with malamatiyah and christians helped establish the pillars of his mystical path. the moral decline of sufis and hypocrisy led to a focus on sincerity among sufis.