تاملی فقهی-حقوقی بر نقش عدم‌النفع در ایجاد مسئولیت و لزوم جبران ضرر

اصل مسلم حقوقی جبران زیان به وسیله عامل آن که ضامن امنیت و عدالت اجتماعی است، موردقبول تمام جوامع بشری است و دین مبین اسلام نیز که رعایت قسط و عدل را در برنامه همبستگی خود جای داده و به اجرای عدالت توجه ویژه نموده، آن را سرلوحه کار خود قرار داده و این اصل را نادیده نگرفته است. بنابراین با انطباق موازین قانونی بر فقه اسلامی، در مورد جبران تمامی انواع زیان های ناشی از جرائم و تخلفات باید به چاره سازی پرداخت. همچنین عدم النفع یا منافع ممکن الحصولی که در اثر جرم مدعی خصوصی از آن محروم گردیده، «ضرر» تلقی و بنابراین قواعد کلی در خصوص جبران ضرر، آن را در برگرفته و این نوع ضرر هم چون ضررهای دیگر قابل جبران و مطالبه می باشد و در همه این موارد نیز ملاحظه گردید که نه تنها جبران ضررهای مادی، خسارات زائد بر دیه، زیان های معنوی و عدم النفع مغایرت و مخالفتی با مقررات شرعی و قانونی ندارد، بلکه نصوص شرعی و قانونی با صراحت کامل جبران آن ها را مشروع دانسته و حتی برخی از فقها معاصر نیز به جواز مطالبه این نوع زیان ها فتوا داده و هرگونه تردیدی را از بین برده اند.

a jurisprudential-legal reflection on the role of non-profit in creating responsibility and the need to compensate for losses

the indisputable legal principle of compensating the loss by the agent، which is the guarantor of security and social justice، is accepted by all human societies، and the religion of islam، which includes the observance of installments and justice in its solidarity program and pays special attention to the implementation of justice، makes it the top priority of its work. disregard and has not ignored this principle. therefore، by adapting the legal standards to islamic jurisprudence، it is necessary to make a solution regarding the compensation of all types of losses caused by crimes and violations. also، the lack of profit or the possible benefits that the private claimant is deprived of due to the crime is considered loss and therefore the general rules regarding compensation for losses include it، and this type of detriment can be compensated and claimed just like other losses، and in all in these cases، it was also observed that not only compensation for material losses، excess damages for atonement، spiritual loss and lack of profit is not in contradiction and opposition to religious and legal provisions، but religious and legal texts clearly consider their compensation as legitimate and even some contemporary jurists also they have issued a adjudication on the permissibility of claiming these types of losses and removed any doubts.