بررسی قابلیت استعمال قاعده «دم المسلم لا یبطل» در خصوص جنایت ناشی از بیماری واگیر

قاعده«دم المسلم لا یبطل» بیانگر این اصل کلی است که خون فرد مسلمان هدر نمی رود و با قصاص یا دیه قابل جبران است. در آموزه های اسلامی این قاعده بیانگر مسئولیت حاکمیت در قبال افراد محقون الدمی است که بی دلیل به قتل رسیده اند و حاکمیت اسلامی نتوانسته قاتل آن ها را بیابد. حفظ جان شهروندان در سایه امنیت همه جانبه از وظایف مهم حاکمیت هاست و گاه این امنیت در اثر بیماری های واگیر که عامل شیوع و فراگیری آن انسان ها و ارتباطات اجتماعی آنان است به خطر می افتد. هدف این پژوهش بررسی اصل ضمان و فروض ضمان بیت المال در خصوص قتل های ناشی از بیماری واگیر است. این پژوهش به روش توصیفی_تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای سامان یافته است. در این راستا ادله فقهی قاعده «دم المسلم لا یبطل» مورد کنکاش قرارگرفته و با توجه به مواد مرتبط در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 سعی در نیل به هدف این پژوهش شده است. در پایان به عنوان نتیجه می توان گفت در قتل عمد، شبه عمد و خطای محض در شرایطی می توان بیت المال را ضامن پرداخت دیه قتل ناشی از بیماری واگیر دانست.

assessing the applicability of the maxim dam al-muslim lā yubṭal (“the blood of a muslim shall not be wasted”) to homicides arising from contagious diseases.

protecting the lives of citizens in the shadow of comprehensive security is one of the important tasks of governments. sometimes this security is endangered by infectious diseases that cause the spread and spread of humans and their social relationships. in islamic teachings, the rule of the tail of the muslim is invalid indicates the responsibility of the government towards the innocent people who have been killed for no reason and the islamic government has not been able to find their killer. the purpose of this study is to investigate the principle of guarantee and the assumptions of the treasury guarantee regarding murders caused by infectious diseases. in this regard, the jurisprudential arguments of the rule of the tail of the muslim is not invalid have been studied and according to the relevant articles in the islamic penal code adopted in 1392, an attempt has been made to achieve the purpose of this research. in the end, as a result, it can be said that in premeditated murder, quasi premeditated murder and pure error in some circumstances, the treasury can be considered as a guarantor of the payment of murder due to a contagious disease. in this regard, in order to clarify the provisions of the islamic penal code, some suggestions have been made at the end of this study.