بررسی قواعد فقهی ناظر بر ضمان دولت در جبران ضرر و زیان سرمایه‌گذاران در بازار بورس

یکی از مسئولیت های اساسی دولت در عصر حاضر، پاسخ گویی در قبال ضرر و زیان های واردشده به مردم در بازار بورس است. در سال های اخیر، به دلیل دستکاری های صورت گرفته در بازار سرمایه و اتخاذ سیاست های اقتصادی نادرست، شمار زیادی از شهروندان دچار خسارات مالی جدی شده اند. این خسارات، افزون بر ایجاد ناامنی اقتصادی و اخلال در نظم نظام اسلامی، موجب اختلال در زندگی شخصی سرمایه گذاران نیز گردیده است. بر این اساس، نگارندگان در پژوهش حاضر با روش کتابخانه ای و رویکرد توصیفی تحلیلی، به بررسی «قواعد فقهی ناظر بر ضمان دولت در جبران ضرر و زیان سرمایه گذاران در بازار بورس» پرداخته اند. یافته های تحقیق نشان می دهد که با استناد به قواعد فقهی عام از جمله قاعده لاضرر، قاعده اتلاف، قاعده خراج بالضمان، قاعده غرور و قاعده تسبیب، می توان ضررهای ناشی از سیاست های ناکارآمد دولتی را جبران پذیر دانست و دولت را مکلف به جبران این گونه خسارت ها قلمداد کرد. افزون بر این، قاعده ضمان خطای قاضی به عنوان یکی از ادله خاص، مهم ترین مستند برای اثبات مسئولیت دولت در این زمینه محسوب می شود. در مجموع، قواعد فقهی بررسی شده دلالت بر آن دارند که مسئولیت جبران خسارت بر عهده ی دولت، به عنوان مجموعه ای از قوای سه گانه حاکم بر کشور و اداره کننده جامعه، ثابت است.

examining jurisprudential rules governing the government’s guarantee in compensating investors’ losses in the stock market

one of the key responsibilities of the government in the contemporary era is to provide compensation for losses incurred by citizens in the stock market. disruptions within the islamic governance system can directly impact the personal lives and financial stability of investors. this study investigates the jurisprudential foundations of government liability for such damages using a library based, descriptive analytical method. the findings suggest that, based on general jurisprudential principles—such as the la darar (no harm) rule, the itlaf (waste) rule, the rule of al kharaj bi al daman (benefit entails liability), li al ghunm al ghurm (gain entails risk), the rule of tazmin (guarantee), and the rule of tasbib (causation)—the government is obliged to compensate citizens for stock market losses resulting from its ineffective policies. in addition to these general principles, the specific doctrine of judicial error further strengthens the argument for state accountability. altogether, these jurisprudential rules affirm that all three branches of government, as administrators of public affairs, bear responsibility for ensuring redress in such cases.